09ژانویه

روش صحیح آبیاری در زمین‌هایی با آب و خاک شور به چه صورت است؟

ژانویه 9, 2022 مرسده اسلامی آبیاری, از کاشت تا برداشت 0

آبیاری با آب شور یا کشاورزی در زمین‌هایی با خاک شور باعث کاهش جوانه‌ زنی و کند شدن رشد محصولات زراعی می‌‌شود. مردم از دیرباز بر این باور بودند که زمین‌های دارای نمک غیرقابل استفاده هستند. اما در نتیجه تحقیقات بسیار و سال‌ها آزمایش، یک راه حل عملی پیدا شد که اصطلاحا به آن کشاورزی شور گفته می‌شود.

کشاورزی شور این امکان را به ما می‌دهد که تا زمانی که از محصولات مناسب (مقاوم به شوری) همراه با تکنیک‌های جایگزین در آبیاری، کوددهی و مدیریت آب و خاک استفاده شود، امکان رشد محصولات با خاک یا آب شور وجود دارد. با این حال، آبیاری با آب شور به دلیل تجمع املاح در خاک ممکن است اثرات منفی بر محصولات زراعی داشته باشد. میزان تجمع نمک در لایه‌های مختلف خاک تحت تأثیر مدیریت خاص آبیاری و شرایط آب و هوایی آن منطقه متفاوت است.

شوری با تداخل در جذب نیتروژن، کاهش رشد و توقف تولید مثل گیاه، بر تولید در محصولات، مراتع و درختان تأثیر می‌گذارد. برخی از یون‌ها (به ویژه کلرید) برای گیاهان سمی هستند و با افزایش غلظت این یون‌ها، گیاه مسموم شده و می‌میرد.

اگر مجبور به استفاده از آب شور برای آبیاری هستید، باید بدانید که شوری چگونه بر محصول تأثیر می‌گذارد.

 

نوشته های مزتبط:

  • “آزمایش خاک مزرعه، اولین اقدام افزایش عملکرد“
  • “اصلاح خاک ؛ تعریف دقیق آن و لزوم آن در کشاورزی”
  • “صفر تا 100 کاربرد مالچ‌ پاشی در کشاورزی“
کشاورزی شور
کشاورزی شور

نمک چگونه روی گیاه تأثیر می‌گذارد؟

ریشه‌های گیاه معمولا با نوعی اسمز از طریق غشاهای موجود در سلول‌های ریشه، رطوبت را جذب می‌کنند. اسمز یک فرآیند طبیعی است که در آن آب با عبور از یک غشای نیمه تراوا، از محلولی با مقدار پایین نمک به محلولی با مقدار نمک بالاتر حرکت می‌کند. این فرآیند به آب اجازه می‌دهد تا از محلولی با غلظت نسبتا کم (آب آبیاری) به محلولی با غلظت نسبتا بالا (در سلول های ریشه گیاه) در تلاش برای برقراری تعادل در دو محلول حرکت کند. این کار تا زمانی ادامه می یابد که سلول های گیاهی پر یا متورم شوند.

 آبیاری با آب نسبتا شور

اگر آب آبیاری نسبتا شور باشد، گیاه باید برای جذب آب از خاک بیشتر تلاش کند. با کمبود آب، گیاه به زودی شروع به پژمرده شدن می‌کند و رشد آن کند و عملکرد آن کاهش می‌یابد.

 

آبیاری با آب بسیار شور

اگر از آب آبیاری بسیار شور استفاده شود، فرآیند اسمز می‌تواند معکوس شود. در جایی که آب اطراف ریشه گیاه دارای غلظت نمک بیشتری نسبت به آب سلول های ریشه باشد، آب از ریشه به محلول اطراف حرکت می‌کند. گیاه رطوبت خود را از دست می‌دهد و بنابراین دچار تنش می‌شود. به همین دلیل است که علائم آسیب نمک زیاد شبیه به علائم تنش رطوبتی بالا است این علائم شامل پژمرده شدن نوک برگ و حاشیه ها برگ زرد، سوخته و قهوه ای یا سیاه می شوند و به دنبال آن ریزش برگ های مرده می‌باشد.

اگر آب شور به طور مستقیم بر روی برگ ها پاشیده شود، حتی در شوری های کم هم می تواند باعث سوختگی و آسیب به برگ‌ها شود.

آبیاری شیاری برای کمک به آبیاری با آب شور
آبیاری شیاری برای کمک به آبیاری با آب شور

سطوح شوری قابل قبول

تاثیر شوری بر گیاهان بسته به نوع و رقم محصول، توانایی شستشوی خاک و همچنین روش آبیاری (بارانی، قطره‌ای یا شیاری) در بسیار متفاوت است.

بیشتر محصولات زراعی، از جمله محصولات حساس به نمک، می‌توانند سطوح شوری تا 700 میکروزیمنس بر سانتی متر را بدون از دست دادن عملکرد تحمل کنند. با شوری بیش از 700 میکروزیمنس بر سانتی متر ، می‌توان انتظار داشت که شاهد کاهش عملکرد برخی از گیاهان حساس به نمک باشیم.

سطوح شوری آب قابل قبول برای هر محصول (یعنی سطوحی که بر عملکرد محصول تأثیر نمی گذارد) و سطوحی که باعث کاهش حدود 10 درصدی عملکرد می شود.

سطوح شوری قابل قبول برای باغبانی

برای اغلب محصولات باغی سطح شوری باید تا 1000 میکروزیمنس بر سانتی متر باشد. بالاتر از این رقم، بازده عموما شروع به کاهش می‌کند و می‌توانیم انتظار کاهش بازدهی تا 10% را در 1700 میکروزیمنس بر سانتی متر داشته باشیم.

سطوح شوری قابل قبول برای مرتع

سطوح شوری تا 1300 میکروزیمنس بر سانتی متر را بدون از دست دادن عملکرد می‌توانند تحمل کنند. بالاتر از این رقم، عملکرد عموما شروع به کاهش می‌کند و ممکن است تا 10 درصد کاهش عملکرد در 2200 میکروزیمنس بر سانتی متر وجود داشته باشد.

 

خاک و شوری

نمک زیاد در خاک نیز باعث کاهش عملکرد می شود. سطوح بالای سدیم از نمک معمولی نیز می تواند در طول زمان به ساختار خاک آسیب برساند و باعث موارد می شود:

  • پوسته شدن سطح خاک
  • کاهش نفوذپذیری
  • محدود شدن زهکشی زیر خاک و توسعه ریشه.

خاک‌هایی که نسبت سدیم بالایی دارند به عنوان خاک های سدیمی شناخته می‌شوند.

آبیاری در خاک شور
آبیاری در خاک شور

گزینه‌های مدیریتی برای کشاورزی با خاک یا آبیاری با آب شور

برای امکان پذیر ساختن کشاورزی شور، تکنیک‌های کشاورزی مرسوم باید با روش‌های مدیریتی جدید تطبیق داده شوند. چهار رکن اصلی برای مدیریت کشاورزی شور وجود دارد.

  • مدیریت گیاه-انتخاب محصول و رقم
  • مدیریت آبیاری
  • مدیریت کوددهی
  • مدیریت خاک

 

انتخاب نوع و رقم محصول

به علت تفاوت ژنی گیاهان، تحمل شوری در آن ها نیز متفاوت است. در آبیاری با آب شور باید گیاهان مقاوم به شوری را انتخاب کرد که عملکرد رضایت بخشی داشته باشیم. انتخاب پایه های مقاوم به شوری در کاشت های جدید می تواند اثر مخرب شوری را به حداقل برساند. محصولات نیمه مقاوم تا مقاوم مانند خردل، گندم و پنبه و آن هایی که نیاز آبی کمی دارند را می توان با استفاده از آب های شور آبیاری کرد. در حالی که استفاده از آب شور برای محصولاتی مانند برنج، نیشکر که نیاز آبی بالایی دارند، توصیه نمی شود. در مناطق کم بارش (کمتر از 400 میلی متر سالانه)،کشت تکی توصیه می‌شود. محصولات باید بر اساس سطح شوری خاک انتخاب شوند.

 

  • 7 گیاهی که در مناطق کم آب می توان کاشت؟

مدیریت آبیاری

اختلاط متناسب آب شور با آب با کیفیت خوب (در صورت وجود) و سپس استفاده برای آبیاری اثر شوری را کاهش می دهد. روش آبیاری شیاری نسبت به آبیاری به روش غرقابی برای آبیاری با آب شور مناسب تر می باشد. پس از آن میتوان به شیوه آبیاری قطره ای و سفالی به علت این که تبخیر در آن ها کم می باشد اشاره کرد. البته تجمع املاح به مرور زمان در قطره چکان ها باعث گرفتکی آن ها و خسارت می شود.

 

مدیریت کود و کود آلی

همه کودها دارای شاخص نمک هستند که نشان می دهد کود چه نقشی در شوری خاک دارد. اگر آب یا خاک آبیاری شما شور است، تغییر به کودهایی با مواد مغذی مشابه اما با شاخص نمک کمتر ممکن است کمک کند. به عنوان مثال، کلرید پتاسیم دارای شاخص نمک 114 است، اما سولفات پتاسیم دارای شاخص نمک کمتر 46 است. افزودن 20-25 درصد دوز اضافی نیتروژن به کود ، می‌تواند در دسترس نبودن نیتروژن در زمان شوری خاک جبران می‌کند.

 

مدیریت خاک

کاشتن بذر در مرکز بستر یا در بالاترین قسمت پشته  ممکن است جوانه زنی را تحت تأثیر قرار دهد زیرا این محل بیشترین تجمع نمک را دارد. برای کنترل بهتر شوری بهتر است کاشت به شیوه جوی پشته ای صورت گیرد و بذر در قسمت شیب دار پشته کاشته شود.

به غیر از این چهار رکن اصلی در مدیریت کشاورزی با آب شور می‌توان از روش‌های دیگر کنترل شوری استفاده کرد مانند:

 

مالچ پاشی

زمانی که آب شور از خاک تبخیر می‌شود، نمک‌هایی از خود به جای می‌گذارد. مالچ خوب در زیر محصول به کاهش تبخیر سطحی کمک می کند، رطوبت را در نزدیکی سطح خاک حفظ می کند و شوری خاک را کاهش می‌دهد.

مالچ پاشی برای کمک به شوری
مالچ پاشی برای کمک به شوری

آبشویی

روش اصلی کاهش اثر آب شور، استفاده از آب اضافی به نمک های شسته شده در زیر ناحیه ریشه است. شستشو اغلب با بارندگی اتفاق می افتد. در موارد دیگر، ممکن است نیاز به استفاده از آب آبیاری فراتر از نیاز آبی محصول باشد. در آبشویی باید به این نکته توجه داشت که باید زهکشی زیرزمینی خوبی داشته باشید تا اطمینان حاصل شود که املاح شسته شده به طور مرتب از خاک خارج می شود.

استفاده از مکمل ها

اصلاحات شیمیایی مانند افزودن گچ، به آب آبیاری که باعث بالا رفتن کلسیم در آب به نسبت سدیم می‌شود.

 

شیوه های مدیریت برای تولید بهینه محصول با آبیاری با آب شور با هدف پیشگیری از ایجاد شوری در ناحیه ریشه تا سطوحی که بهره وری خاک را محدود می کند و کنترل تعادل نمک را در سیستم آب و خاک اعمال می‌شود برای تولید در کشاورزی پایدار، تعادل شوری باید در سطوح آبیاری و خاک زمین زراعی حفظ شود کشاورزی شور یک راه حل ممکن است تا محصولات کشاورزی در خاک‌های شور و قلیایی یا با استفاده آب شور برای آب آبیاری تولید شود.

ادامه مطلب
27سپتامبر

انتخاب روش آبیاری محصولات کشاورزی

سپتامبر 27, 2020 مرسده اسلامی آبیاری, از کاشت تا برداشت 0

انتخاب روش آبیاری محصولات کشاورزی؛ به عنوان مثال آبیاری سطحی، بارانی یا قطره ای و یا زیر زمینی به طور عمده به عوامل زیر بستگی دارد:

  •  شرایط طبیعی
  • نوع محصول
  •  نوع فناوری
  •  تجربه قبلی آبیاری
  •  ابزار مورد نیاز
  •  هزینه ها و مزایا

    آبیاری
    آبیاری

شرایط طبیعی

شرایط طبیعی در کشاورزی به نوع خاک، شیب زمین، آب و هوای منطقه، کیفیت و کمیت آب دلالت دارد.

نوع خاک

خاکهای شنی ظرفیت ذخیره آب کم و میزان نفوذ زیادی دارند. بنابراین آنها به برنامه های آبیاری مکرر اما کم نیاز دارند، به ویژه هنگامی که خاک ماسه ای کم عمق باشد. در این شرایط، آبیاری بارانی یا قطره ای از آبیاری سطحی مناسب تر است.

در خاکهای لومی یا رسی می توان از هر سه روش آبیاری استفاده کرد، اما معمولاً از آبیاری سطحی استفاده می شود. آبیاری خاک های رسی با میزان نفوذ کم با روش آبیاری سطحی بهتر جواب می دهد.

هنگامی که انواع مختلف خاک در یک طرح آبیاری وجود دارد، ترجیحا آبیاری بارانی یا قطره ای توصیه می شود زیرا توزیع یکنواخت تری ایجاد می کند.

شیب

انتخاب روش آبیاری به شیب زمین نیز بستگی دارد به این صورت که در اراضی شیبدار و یا حتی ناهموار آبیاری بارانی یا قطره ای نسبت به آبیاری سطحی ترجیح داده می شود، زیرا با این روش ها آنچنان نیاز به تسطیح زمین وجود ندارد. تنها استثنا کاشت برنج است که نیاز به زمین پر ازآب و صاف دارد.

آب و هوا

باد شدید می تواند پاشش آب از آب پاش ها را مختل کند. در شرایط باد شدید، روش های آبیاری قطره ای یا سطحی بهتر است. آبیاری بارانی یا قطره ای به دلیل انعطاف پذیری و انطباق پذیری آنها با نیازهای مختلف آبیاری در مزرعه برای در آبیاری تکمیلی مناسب تر از آبیاری سطحی است.

آبیاری سطحی
آبیاری سطحی

کیفیت و کمیت آب

به طور کلی راندمان آبیاری بارانی و قطره ای بیشتر از آبیاری سطحی است و بنابراین در صورت کمبود آب، این روش ها ترجیح داده می شوند.

با این حال، باید بخاطر داشت که کارایی به همان اندازه که به روش آبیاری گفته می شود، عملکرد کشاورز نیز هست.

گر آب آبیاری رسوب زیادی داشته باشد، آبیاری سطحی بهتر است، زیرا رسوبات ممکن است روزنه های سیستم های آبیاری قطره ای یا بارانی را مسدود کنند.

اگر آب آبیاری حاوی نمک های محلول باشد، آبیاری قطره ای مناسب تر است، زیرا آب کمتری نسبت به روش های سطحی به خاک وارد می شود.

سیستم های بارانی نسبت به روش های آبیاری سطحی در شستشوی نمک ها کارایی بیشتری دارند.

 

  • 7 گیاهی که در مناطق کم آب می توان کاشت؟

نوع محصول

از آبیاری سطحی می توان برای انواع محصولات استفاده کرد. اما آبیاری بارانی و قطره ای به دلیل سرمایه بالای آنها در هر هکتار زمین کشاورزی، بیشتر برای محصولات با ارزش نقدی بالا، مانند سبزیجات و درختان میوه استفاده می شود و به ندرت برای محصولات کشاورزی کم ارزش استفاده می شوند.

در آبیاری بارانی و قطره ای برای حفظ تجهیزات، کشاورز باید سطح بالایی از “دانش فنی” داشته باشد. همچنین، سوخت و قطعات یدکی باید به طور منظم تأمین شود و هزینه های جانبی بالاتری دارد.

آبیاری قطره ای
آبیاری قطره ای

نوع فناوری

سیستم های آبیاری سطحی، به ویژه طرح های آبیاری در مقیاس کوچک، معمولاً برای ساخت و ساز و نگهداری به تجهیزات پیچیده کمتری نیاز دارند (مگر اینکه از پمپ ها استفاده شود). تجهیزات مورد نیاز اغلب راحت تر نگهداری می شوند و هزینه های جانبی پایین تری دارد.

بنابراین میزان فناوری در دسترس کشاورز بر انتخاب روش آبیاری تاثیر دارد.

تجربه قبلی آبیاری

توجیه و ترغیب یک کشاورز که سال ها به روش سنتی آبیاری کرده است برای روی آوردن به روش های نوین و صرف هزینه بیشتر اندکی مشکل است.

اما خب با توجه به خشکسالی های چند سال اخیر و اهمیت بالای کشاورزی، کشاورزان تاحدودی به سیستم های نوین آبیاری روی آورده اند که این امر تحول بسیار خوبی در بخش کشاورزی خواهد بود.

طبق آخرین گزارش وزارت جهاد کشاورزی به نقل از مجری طرح توسعه سامانه‌ های نوین آبیاری وزارت جهاد کشاورزی، تاکنون طرح توسعه سامانه‌های نوین آبیاری در حدود ۲ میلیون و  ۴۰۰ هزار هکتار از اراضی مدرن و سنتی اجرا شده است.

ابزار مورد نیاز

خب طبیعتا در آبیاری سطحی غالبا به نیروی کار بسیار بیشتری برای ساخت، بهره برداری و نگهداری نیاز است. همچنین نیاز به ترازبندی دقیق زمین دارد اما برعکس  آبیاری بارانی و قطره ای نیاز حتمی به تسطح زمین وجود ندارد. و بعد از تنظیم سیستم کار خودش را انجام می دهد.

سیستم آبیاری
سیستم آبیاری

مزایای استفاده از آبیاری نوین در بهبود عملکرد کشاورزی

در آبیاری نوین وابستگی کشاورز به نزولات جوی کمتر می شود و عملکرد به صورت چشمگیری افزایش می یابد.

پخش یکنواخت آب در مزرعه، امکان آبیاری اراضی ناهموار و تسطیح نشده، امکان پخش هم زمان کود و سم مورد نیاز به همراه آب آبیاری با کمترین نیروی انسانی نیز از دیگر مزایای آبیاری نوین است.

امکان کم آبیاری با استفاده از آبیاری نوین؛ با توجه به راندمان بالا می تواند منابع آبی کم را هم به صورت یکنواخت به همه جای مزرعه رسانید.

طبق آمارهای کارشناسان بخش کشاورزی از ۱۰۰ درصد زمین های کشاورزی دنیا تنها ۱۵ درصد شاهد اجرای روش آبیاری نوین است که نیمی از تولید محصولات کشاورزی و غذای مردم جهان از همین زمین های آبی حاصل می‌شود و این اهمیت سامانه های نوین آبیاری را برای همگان ثابت می کند.

آبیاری نوین
آبیاری نوین

سیستم های آبیاری کنترل از راه دور این روزها پنجره ای تازه در دنیای کشاوزی نوین گشوده است. با استفاده از سیستم های آبیاری اتوماتیک، کشاورز می تواند به راحتی و از راه دور، از روی گوشی موبایل خود زمان آبیاری را مدیریت کند و موتور های آب را کنترل نماید.

ادامه مطلب
17آگوست

معرفی تمامی روش های آبیاری و مقایسه عملکرد آن ها

آگوست 17, 2020 مرسده اسلامی آبیاری, از کاشت تا برداشت 0

روش های آبیاری بسیار متنوعی برای کشاورزی وجود دارد که با توجه به شرایط آب و هوایی منطقه کشت، نوع محصول و نوع خاک میتواند تغییر کند. آب برای یک زندگی بسیار مهم است. تمام موجودات برای زندگی به آب احتیاج دارند. گیاهان نیز برای زندگی، رشد و تولید مثل باید آب کافی داشته باشند. هرچند میزان بارش و توزیع فصلی باران برای آبیاری و رشد گیاه اهمیت دارند ولی روش های آبیاری نیز کمکی مصنوعی به رشد محصولات زراعی است. آبیاری از زمانی که انسان ها شروع به پرورش گیاهان کرده اند، وجود داشته است. اولین اختراع بشر پس از یادگیری چگونگی رشد گیاه از دانه ها، شاید یک سطل بود!

آبیاری

آبیاری به معنای آب دادن به زمین برای آماده سازی آن برای کشاورزی است. این فرآیند به آبدهی محصولات زراعی از طریق روشهای مصنوعی برای رشد آنها اطلاق می شود. بنابراین تأمین آب مورد گیاهان در زمان مناسب و بر حسب نیاز آنها بسیار اهمیت دارد.

منابع تامین آب
منابع تامین آب

تأمین آب مورد نیاز گیاهان از منابع مختلف آبی تأمین می شود:

  • چاه ها
  • حوضچه ها
  • دریاچه ها
  • کانالها
  • سدها و مخازن

 

به طور کلی می توان روش آبیاری را به دو دسته سنتی و مدرن دسته بندی نمود:

روش سنتی

روش سنتی یک سیستم قدیمی است و در سال های اولیه مورد استفاده کشاورزان قرار می گرفت. امروزه در برخی از مزاع کوچک روستایی هنوز از این روش ها استفاده می کنند، اگر چه روش های سنتی از لحاظ اقتصادی به صرفه تر از روش های مدرن هستند ولی نارکارامدند. زیرا این روش ها به انسان ها و یا حیوان ها وابسته هستند و از لحاظ مدیریت تلفات آب که این روزها به شدت معقوله مهمی است نمی توانند عملکرد بهینه ای داشته باشند.

روش های نوین

روش های نوین از سیستم های آبیاری کارآمدتری بهره می گیرند که در دهه های اخیر طراحی شده اند. این روش ها از لحاظ اقتصادی و هدر رفت آب به کشاورزی کمک ویژه ای می کنند.

چهار سیستم عمده آبیاری 

  • سطحی
  • آب پاش (بارانی)
  • قطره ای
  • زیر زمینی

آبیاری سطحی

آبیاری سطحی از معمول ترین روش های آبیاری می باشد که در آن آب با نیروی گرانش بر روی سطح خاک توزیع می شود. سه روش اصلی آبیاری سطحی، آبیاری نواری، آبیاری کرتی و آبیاری جویچه‌ای است. در آبیاری سطحی، آب با استفاده از کانال ها و لوله های دریچه دار وارد مزرعه می شود.

آبیاری سطحی
آبیاری سطحی

آبیاری سطحی بهترین حالت برای شیب های زمین مسطح و انواع خاک با بافت متوسط تا ریز مناسب است که باعث گسترش آب در مزرعه می شود.

آبیاری کرتی

آبیاری مزارع کوچک با سطح بدون شیب و نسبتا صاف می باشد که توسط خاکریزهایی برای جلوگیری از رواناب احاطه شده است.

آبیاری نواری

به صورت آبیاری کرتی توسعه یافته است که شامل مزارعی طویل یا دارای خطوط تراز یکنواخت، شیب طولی و بدون شیب عرضی می باشد.

آبیاری شیاری

در این روش می توان در طول مسیر حرکت آب آبراهه های کوچکی ایجاد نمود. آبی که وارد این شیارها می شود از طریق محیط خیس شده وارد خاک شده و به صورت جانبی و عمودی حرکت می کند تا خاک را پر از آب شود.

 

  • 7 گیاهی که در مناطق کم آب می توان کاشت؟

 

آبیاری آبپاش (بارانی)

یک روش آبیاری است که در آن آب اسپری می شود یا مانند قطره های باران در هوا پاشش می شود. دستگاه های اسپری و پاشش می توانند به طور دائم در محل قرار گیرند (ثابت)، بعد از استفاده از مقدار مشخصی از آب به طور موقت تنظیم و سپس جابجا شوند (متحرک) و یا می توانند روی خطوط لوله نصب شوند و در سراسر سطح زمین حرکت کنند (نیمه متحرک).

همانطور که پیش از این گفته شد سیستم های آبپاش پدیده باران را تقلید می کنند. در سیستم های آبپاش، لوله ها آب را به نقاط مرکزی مزرعه منتقل می کنند. آبپاش هایی که در آنجا قرار دارند، آب را در سطح مزرعه توزیع می کنند.

روش آبپاش یکی از کارآمدترین روش های آبیاری در زمین های ناهموار است. علاوه بر این، سیستم های آبپاش بدون توجه به اندازه مزرعه بهترین پوشش را ارائه می دهند.

آبیاری قطره ای

آبیاری قطره ای این روزها پرکاربردترین سیستم آبیاری است این روش ترفندی برای ریز آبیاری هستند که در آن آب از طریق فرستنده ها به سطح خاک به صورت قطرات یا جریان های کوچک اعمال می شود. در آبیاری قطره ای، لوله های پلاستیکی در ردیف های نزدیک محصولات زراعی یا گیاهان قرار داده می شود، در این لوله ها سوراخ هایی وجود دارند. آبهای حاصل از این سوراخها به صورت قطره ای خارج می شوند.

آبیاری قطره یکی از کارآمدترین روش های آبیاری است زیرا باعث کاهش هدر رفت آب در کشاورزی می شود. این روش آبیاری در انواع خاک قابل استفاده است.

آبیاری زیرزمینی

آبیاری زیر زمینی
آبیاری زیر زمینی

متشکل از روش هایی است که به وسیله آن آب آبیاری در زیر سطح خاک اعمال می شود. این روشخاص آبیاری بسته به عمق سفره آب زیر زمینی متفاوت است. در این روش، رطوبت لازم برای محیط ریشه گیاه توسط کنترل سطح ایستابی است. برای این هدف لازم است که یک لایه غیر قابل نفوذ در عمق مناسب از سطح خاک  باشد تا سطح ایستایی را کنترل شود. از مهمترین مشخصه‌های این روش، مرطوب نشدن سطح خاک می‌باشد، در این روش معمولا برای تامین آب در محیط ریشه سطح ایستابی به حدی بالا آورده می‌شود که رطوبت با استفاده از خاصیت موئینگی بتواند به محیط ریشه برسد.

مقایسه عملکرد روش های مختلف آبیاری

طبق گزاراشات کارشناسان کشاورزی، بیشترین راندمان آبياري قطره‌اي 95 درصد و آبياري باراني 70 درصد است، نتایج نشان می دهد که در در سيستم آبياري قطره اي 5 درصد و در سيستم آبياري باراني حدودا 20 الی 30 درصد آب تلف مي‌شود. در حاليكه در آبياري به روش سطحي حتي با تسطيح اراضي و هزينه هاي زیاد راندمان آبياري بیش از 50 درصد نخواهد شد.

این در حالیست که در وضعيت سنتي کشاورزان ما در اكثر اراضي كشور، مزراع به همين ترتيب آبياري مي‌شوند و راندمان آبیاری کشاورزان روستایی حتي كمتر از 35 درصد به دست آمده است.

اين بدان معني است كه با تکیه بر روش های سنتی و استفاده نکردن از روشهاي آبياري باراني و قطره‌اي، 65 درصد آب مزارع هدر مي ‌رود و با احتساب تلفات آب در كانالهاي انتقال، مقدار  کلی تلفات از ميزان 75 درصد نيز تجاوز مي‌كند.

لذا با استفاده از سيستم هاي مدرن مانند آبياري تحت فشار (بارانی و قطره ای) و سایر روش های بهینه آبیاری مي‌توان از تلفات آب جلوگيري كرد تا به رشد اقتصادي و توسعه پايدار در همه زمينه‌های کشاورزی دست يافت.

ادامه مطلب

2