چرا آزمایش خاک انجام شود؟ خاک شما باید بتواند مواد مغذی را برای گیاهان فراهم کند. در غیر این صورت، گیاهان شما به خوبی رشد نخواهند کرد. داشتن pH مناسب خاک (سطح اسیدیته) به این معنی است که گیاهان شما می‌توانند مواد مغذی لازم را در خاک جذب کنند.

اگر pH شما خیلی بالا باشد، بسیاری از مواد مغذی مانند فسفر و آهن ممکن است کمتر در دسترس باشند. اگر PH خاک شما خیلی پایین باشد، می‌تواند برای گیاهان سمی باشد. بدون خاک سالم، داشتن یک باغ موفق بسیار دشوار است.

دلیل دیگری که باید خاک را آزمایش کنید این است که نیازی به کود دهی بیش از حد خاک نداشته باشید. قبل از شروع به ریختن آهک و کودها، اولین قدم شما باید نمونه برداری و آزمایش خاک باشد.

آزمایش خاک یک اقدام فوق ضروری

یک آزمایش خاک خوب، بافت پایه خاک شما یعنی شن، سیلت یا رس را ارزیابی می‌کند و اسیدیته آن یعنی سطح pH را تعیین می‌کند. مقادیر موجود مواد مغذی شامل منیزیم، کلسیم، فسفر و پتاسیم محاسبه می‌شود و توصیه‌هایی برای افزایش هر یک به سطوح صحیح برای رشد بهینه گیاه ارائه خواهد شد.

برای رشد بهینه گیاه، توصیه می‌شود PH خاک و وضعیت مواد مغذی خود را هر 3 تا 5 سال یکبار آزمایش کنید. شما می‌توانید در هر زمانی از سال با ترجیح پاییز از خاک نمونه برداری کنید. به این ترتیب، می‌توانید نتایج خود را به دست آورید و هرگونه اصلاحی را به موقع برای فصل بعد انجام دهید.

روش‌های آسان آزمایش خاک برای اندازه گیری سلامت خاک

روش‌های مختلفی برای انجام این آزمایش وجود دارد؛ به طور مثال می‌توانید گیاهان مختلف زیادی بکارید و اگر خوب رشد کنند، خاک شما سالم است.

گزینه دیگر این است که یک آزمایشگاه برای تجزیه و تحلیل خاک خود داشته باشید، اما آزمایش‌های آزمایشگاهی استاندارد فقط ویژگی‌های خاصی مانند مواد مغذی و pH را اندازه‌گیری می‌کنند و آزمایش‌های بیشتر می‌تواند پرهزینه باشد.

و گزینه سوم این است که آزمایش خاک را خودتان انجام دهید.

این مقاله شامل مجموعه‌ای از آزمایش‌های ساده خاک است که می‌توانید در خانه انجام دهید و بیشتر آنها نیازی به تجهیزات یا خرید ندارند.

اولین روش، تست پایداری سنگدانه‌ها برای آزمایش خاک

انباشتگی خاک فرآیندی است که در آن میکروب‌ها، مواد معدنی و مواد آلی را با هم ترکیب می‌کنند تا توده‌های بزرگ‌تری از خاک به نام سنگدانه‌ها را تشکیل دهند. درجه تجمع بالاتر نشان دهنده خاک سالم تر است، که به معنی هوای بیشتر و منافذ بزرگتر برای رشد ریشه است.

ریشه‌ها و میکروب‌ها، ریزدانه‌ها را با هم ترکیب می‌کنند تا خاکدانه‌های کلان را تشکیل دهند. کلاندانه‌ها بزرگتر از 250 میکرومتر اندازه دارند و به خاک ثبات ساختاری می‌دهند و اجازه گردش هوا و نفوذ و زهکشی آب را می‌دهند. خاک‌های متراکم دارای ریزدانه‌های بیشتری نسبت به کلاندانه‌ها هستند.

خاک‌هایی که عمدتاً از ریزدانه‌ها تشکیل شده‌اند، به دلیل فقدان و یا کاهش منافذ ماکرو در خاک، از نفوذ آب جلوگیری می‌کنند، بنابراین آب تمایل دارد روی سطح خاک ریزش کند.

مزارعی که بیش از حد خاکورزی شده اند، بیشتر از مزارع بدون خاکورزی با بقایای محصولات سطحی و یک محصول زنده با ریشه‌های فعال برای رشد قارچ و تولید گلومالین، مهر و موم و فشرده می‌شوند.

پایداری سنگدانه به توانایی سنگدانه‌های خاک به ویژه سنگدانه‌های کلان برای مقاومت در برابر تجزیه در هنگام اعمال نیروهای مخرب مرتبط با خاکورزی و فرسایش آبی یا بادی اشاره دارد. پایداری خاکدانه‌های مرطوب نشان می‌دهد که خاک چقدر می‌تواند در برابر ضربه قطرات باران و فرسایش آب مقاومت کند، در حالی که توزیع اندازه سنگدانه‌های خشک می‌تواند برای پیش بینی مقاومت در برابر سایش و فرسایش بادی استفاده شود.

از دست دادن این خصوصیات فیزیکی از طریق رویدادهای مخرب خاک (خاکورزی) می‌تواند یک خاک بزرگ را به یک خاک فشرده مشکل ساز با بهره وری پایین تبدیل کند.

تست پایداری سنگدانه‌ها کیفیت سنگدانه‌های شما را اندازه‌گیری می‌کند و هدف این است که سنگدانه‌های بسیار پایدار داشته باشید.

تعداد کرم‌های خاکی برای آزمایش خاک

میکروب‌ها برای خاک سالم بسیار مهم هستند اما دیدن یا اندازه‌گیری آن‌ها توسط باغبان غیرممکن است. میکروب‌ها غذای مورد علاقه کرم‌های خاکی هستند و تعداد بیشتر کرم‌های خاکی نشان دهنده تعداد میکروب‌های بیشتر است. شمارش کرم خاکی روشی ساده برای تخمین تعداد میکروب‌ها است.

با خشک شدن خاک، کرم‌های خاکی به عمق خاک رفته و شمارش نادرست می‌شود. بهترین زمان برای بررسی وجود کرم خاکی در بهار است که دمای خاک به 10 درجه سانتیگراد رسیده و سطح آن مرطوب است. بهتر است در طول فصل چندین بار تست کنید و میانگین بگیرید.

برای این کار 0.1 مترمربع خاک را اندازه بگیرید و به اندازه‌ی 30 سانتی متر از آن را حفر کنید و تمام خاک را بردارید، آن را روی مقوا یا روزنامه پهن کنید سپس خاک را بشکنید و همه کرم‌هایی را که پیدا کردید بشمارید.

اگر خاک شما سالم باشد، حداقل 10 کرم خاکی در هر فوت مکعب (0.092 متر مکعب) پیدا خواهید کرد. اگر تعداد کرم‌ها کمتر از 3 عدد باشد، خاک شما سالم نیست و نیاز به اصلاح اساسی دارد؛ باید مواد آلی بیشتری مانند کمپوست، کود دامی کهنه، کپک برگ و غیره به آن اضافه کنید. مواد آلی ساختار را بهبود می‌بخشد، علاوه بر آن مواد مغذی را به آرامی آزاد می‌کند و فعالیت میکروبی مفید را افزایش می‌دهد.

اگر تعداد کرم‌ها بین 3 تا 10 عدد باشد به این معنی است که خاک شما خوب است اما کارهایی وجود دارد که باید برای بهبود آن انجام دهید.

انجام تست PH برای آزمایش خاک

کیت‌های تست PH به شما یک ایده بسیار کلی از PH خاک می‌دهد. کیت‌ها و کاوشگرهای طراحی شده برای باغبان‌های خانگی به اندازه کافی دقیق نیستند تا به شما این امکان را بدهند که بدانید چه مقدار اصلاح خاک برای تغییر PH نیاز دارید.

با این حال برای انجام تست PH خانگی می‌توانید روش‌های زیر را امتحان کنید:

• 2 قاشق غذاخوری خاک را در یک کاسه بریزید و ½ فنجان سرکه به آن اضافه کنید. اگر مخلوط گازدار شود، خاک قلیایی دارید.
• 2 قاشق غذاخوری خاک را در یک کاسه بریزید و آن را با آب مقطر مرطوب کنید. ½ فنجان جوش شیرین اضافه کنید. اگر مخلوط گازدار باشد، خاک اسیدی دارید.
• اگر خاک شما به هر یک از آزمایش‌های بالا واکنش نشان ندهد، خاک دارای PH خنثی است.

PH بسیار بالا یا بسیار پایین خاک ممکن است منجر به کمبود یا سمیت مواد مغذی گیاه شود.

مقدار PH 7 خنثی است. فعالیت میکروبی بیشترین میزان را دارد و زمانی که PH در محدوده 5.5 تا 7 باشد، ریشه‌های گیاه به بهترین وجه مواد مغذی را جذب می‌کنند.

هنگامی که pH خاک خود را مشخص کردید، می‌توانید آن را تغییر یا تنظیم کنید. خاک اسیدی (ترش) با استفاده از سنگ آهک ریز آسیاب شده خنثی می شود و خاک قلیایی (شیرین) با گوگرد آسیاب شده تصفیه می شود.

کیت‌های تست برای مواد مغذی

قبل از افزودن کود باید خاک را آزمایش کنید تا کمبود آن را مشخص کنید. می‌توانید یک آزمایش آزمایشگاهی انجام دهید یا از یکی از کیت‌های تست خانگی که برای باغبانان طراحی شده است استفاده کنید. نتایج آزمایشگاهی بسیار دقیق هستند، اما بسته به محل زندگی شما می‌توانند هزینه‌ی بالایی داشته باشند. کیت‌های تست خانگی ارزان‌تر هستند، اما دقتشان به خوبی تست‌های آزمایشگاهی نیستند.

انجام آزمایش خاک با فشرده سازی

خاک ایده‌آل دارای 25 درصد آب و 25 درصد هوا است. با فشرده شدن خاک فضای منافذ بین ذرات کاهش می‌یابد و مقدار هر دوی آن‌ها کم می‌شود و رشد ریشه‌ها را سخت‌تر می‌کند. خاک‌های به شدت فشرده حاوی منافذ بزرگ کم، حجم منافذ کل کمتر و در نتیجه تراکم بیشتر هستند.

در یک خاک متراکم سرعت نفوذ آب و زهکشی پایین است؛ این امر به این دلیل اتفاق می‌افتد که منافذ بزرگ نسبت به منافذ کوچکتر به طور موثرتری آب را از طریق خاک به سمت پایین حرکت می‌دهند.

علاوه بر این، تبادل گازها در خاک های فشرده کند می‌شود و باعث افزایش احتمال مشکلات مربوط به هوادهی می‌شود. در نهایت، در حالی که فشردگی خاک استحکام خاک را افزایش می‌دهد، خاک فشرده به این معنی است که ریشه‌ها باید نیروی بیشتری برای نفوذ به لایه فشرده اعمال کنند.

چگونه تراکم خاک بر رشد گیاه تأثیر می‌گذارد؟

فشردگی خاک می‌تواند اثرات مطلوب و نامطلوب بر رشد گیاه داشته باشد:

• در آب و هوای خشک
• در هوای خشک و در تراکم ظاهری بسیار کم، با افزایش جزئی در تراکم خاک، عملکرد به تدریج افزایش می‌یابد.
• خاک کمی متراکم می‌تواند سرعت جوانه زنی بذر را افزایش دهد زیرا باعث ایجاد تماس بذر با خاک می‌شود.
• با افزایش تراکم خاک بیش از حد مطلوب، بازده شروع به کاهش می‌کند.
• در سال‌های خشک، فشردگی خاک به دلیل کاهش رشد ریشه می‌تواند منجر به کاهش رشد گیاهان شود که تحت تنش خشکی قرار دارند. بدون بارندگی به موقع و کودهای مناسب، عملکرد کاهش می یابد.

آزمایش خاک در آب و هوای مرطوب

در هوای مرطوب، با افزایش تراکم، محصول کاهش می‌یابد. فشردگی خاک در سال‌های مرطوب باعث کاهش هوادهی خاک و افزایش نیترات زدایی می‌شود. خطر ابتلا به بیماری‌های ریشه نیز می‌تواند افزایش یابد. همه این عوامل استرس را به محصول می‌افزایند و در نهایت منجر به کاهش عملکرد می‌شوند.

چگونه بافت خاک را ارزیابی کنیم؟

بافت خاک معیاری از اجزای معدنی خاک یعنی شن، سیلت و رس است. شن و ماسه خاک را شنی می‌کند و خاک رس باعث صاف شدن آن می‌شود. بافت خاک می‌تواند به روش های مختلفی توسط باغبان های خانگی اندازه گیری شود.

برای بررسی بافت خاک خود، یک نمونه مرطوب بین انگشتان خود بردارید و آنها را به هم بمالید. خاک های شنی، خشن و شن دار هستند. خاکهای رسی و سیلتی صاف و تا حدودی لغزنده هستند.

آزمایش دیگر این است که با دست خود یک توپ از خاک مرطوب تشکیل دهید به این صورت که به اندازه کافی آب اضافه کنید تا توپ درست شود. سپس توپ را به مدت 1 تا 2 دقیقه ورز دهید و آب یا خاک بیشتری به آن اضافه کنید تا زمانی که به انگشتانتان نچسبد. به احساس خاک هنگام ورز دادن توجه کنید: شن (شنی)، ابریشمی (سیلی) یا پلاستیکی/چسبنده (رسی).

دقت کنید اگر نمی توانید توپ درست کنید، خاک بسیار شنی است.

استفاده از کیت‌های تست خانگی برای آزمایش خاک

کیت‌های تست خانگی در مراکز باغبانی موجود است اما آن‌ها به اندازه آزمایش‌های حرفه‌ای دقیق یا کامل نیستند.

روش استفاده از کیت‌های تست خانگی

• برای گرفتن یک نمونه معرف، زباله های سطحی، بقایای گیاهی، برگ‌ها و غیره را خراش دهید.
• از نمونه برداری در محلی که خاکستر ریخته شده، کود دامی یا کمپوست ذخیره شده و یا برس سوزانده شده است خودداری کنید.
• مستقیماً با یک بیل یا ماله به عمق 15 تا 20 سانتی‌متر در خاک برش دهید و یک سوراخ V شکل ایجاد کنید.
• یک برش خاک به عرض 2 سانتی‌متر به طول سوراخ ایجاد شده از یک طرف ببرید. یک نوار 2 سانتی‌متری از مرکز این برش بردارید تا در نمونه خود استفاده کنید.
• نمونه برداری را به طور تصادفی در اطراف باغ تکرار کنید و نمونه‌ها را در یک شیشه یا سطل تمیز با هم مخلوط کنید.
• یک فنجان خاک را اندازه بگیرید، آن را برای چند روز در داخل خانه خشک کنید و در یک کیسه پلاستیکی نگهداری کنید. سپس منتظر نتایج خود باشید!

مطالب مرتبط:

• آزمایش خاک کشاورزی، اولین اقدام افزایش عملکرد مزرعه
• نمونه برداری خاک چیست و چرا این کار را انجام می دهیم؟
• پی اچ (PH) خاک چیست؟ چگونه آن را تنظیم کنیم؟

خواندن نتایج آزمون به چه صورت است؟

هنگامی که نتایج آزمایش خود را دریافت کردید، توصیه‌های کود کاملاً مشخص خواهد بود و در مورد سه عنصر نیتروژن، فسفر و پتاسیم صحبت می‌کند.

نیتروژن: N مخفف نیتروژن است که به گیاهان کمک می‌کند تا رشد برگ داشته باشند. برای نیتروژن، آن‌ها به شما می‌گویند که چه مقدار کود یا کمپوست استفاده کنید. اگر از کود تازه استفاده می‌کنید، آن را در پاییز پخش کنید تا در فصل زمستان تجزیه شود و برای کاشت بهاره بی‌خطر باشد.

اگر ترجیح می‌دهید، می‌توانید به جای کود از یونجه، سویا یا پنبه دانه استفاده کنید. اما دقت کنید که نیتروژن به سرعت از آ‌‌ن‌ها خارج می شود، بنابراین بهتر است تا بهار صبر کنید تا آن را به خاک خود اضافه کنید.

فسفر: P مخفف فسفر است که برای جوانه زدن، رشد قوی ریشه، گل و میوه لازم است. فسفر به گیاهان کمک می‌کند تا مواد معدنی را جذب کنند، ساقه‌هایشان قوی رشد کنند و در برابر بیماری مقاومت کنند.

پتاسیم: K مخفف پتاسیم یا پتاس است. جریان آب را در سلول‌های گیاهی تنظیم می‌کند و برای گلدهی، میوه دهی و مقاومت در برابر بیماری‌ها ضروری است. کمبود پتاسیم باعث ضعیف شدن ساقه‌ها و توقف رشد گیاهان می‌شود.

برای رفع کمبود هر کدام از این عناصر می‌توانید از کودهای NPK استفاده کنید که انواع آن‌ها در فروشگاه آنلاین جالیزان موجود هستند و می‌توانید برای کسب اطلاعات بیشتر از این کودها به فروشگاه آنلاین ما سر بزنید.

همچنین برای دریافت مشاوره و سفارش محصول نیز می‌توانید با شماره 09358684717 در پیام رسان‌های واتساپ، تلگرام، ایتا یا بله با ما همراه باشید.

منابع:

• GARDEN FANDAMENTALS
• ALMANAC
• AGCROPS

پی‌ اچ خاک (Soil PH) چیست؟ پی اچ نشان‌دهنده میزان اسیدی‌بودن یا بازی‌بودن خاک است. این شاخص وضعیت فعلی خاک را نشان میدهد و عامل اصلی کنترل دسترسی به  مواد مغذی، فرآیندهای میکروبی و رشد گیاه میباشد. غلظت یون هیدروژن در خاک PH نامیده می شود و تحت تأثیر واکنش های شیمیایی بین اجزای خاک و آب است.

PH خاک معمولا بین 3 و 10 و در حالت طبیعی مقدار آن 7 است. پی‌ اچ خاک‌های اسیدی کمتر از 7 و پی‌ اچ خاک‌های قلیایی بالاتر از 7 است. خاک‌های فرا اسیدی (پی‌ اچ کمتر از 5/3) و خاک‌های به‌شدت قلیایی (پی‌ اچ بالاتر از 9) کمیاب هستند.

با افزایش اسیدیته، PH خاک کاهش می یابد. بازه بهینه پی‌اچ خاک برای بیشتر گیاهان بین 5/5 تا 5/7 است؛ با این حال برخی گیاهان با مقادیر پی‌اچ خارج از این بازه نیز سازگار می‌شوند. در نتیجه، بیشتر گیاهان باغبانی در خاک هایی با PH بین 6 (کمی اسیدی) تا 5/7 (کمی قلیایی) بهترین رشد را دارند.

تأثیر PH خاک بر حلالیت مواد معدنی یا مواد مغذی بسیار زیاد است قبل از اینکه یک ماده غذایی توسط گیاهان استفاده شود باید در محلول خاک حل شود.  اکثر مواد معدنی و مواد مغذی در خاک های اسیدی نسبت به خاک های خنثی یا کمی قلیایی محلول تر و در دسترس هستند.

طبقه‌بندی پی‌ اچ خاک به چه صورت است؟

بخش خدمات حفاظت از منابع طبیعی وزارت کشاورزی ایالات متحده آمریکا بازه‌های پی‌اچ خاک را بدین‌صورت طبقه‌بندی کرده‌است:

اندازه گیری pH خاک چگونه است؟

PH خاک اطلاعات مختلفی در مورد خواص خاک ارائه می دهد و به راحتی قابل تعیین است. دقیق ترین روش برای تعیین PH خاک استفاده از PH متر است.

روش دوم، روشی ساده و آسان است.  اما دقت کمتری نسبت به PH متر دارد، شامل استفاده از شاخص ها یا رنگ های خاص است.

بسیاری از رنگها با افزایش یا کاهش PH تغییر رنگ می دهند، بنابراین تخمین PH خاک را ممکن می سازد. در تعیین PH خاک، نمونه را برای چند دقیقه با رنگ  مورد نظر اشباع کرده و رنگ را مشاهده می‌کنند. این روش برای اکثر اهداف به اندازه کافی دقیق است.

ممکن است تغییرات قابل توجهی در PH خاک از یک نقطه در یک مزرعه یا چمنزار با نقطه دیگر وجود داشته باشد.  برای تعیین میانگین PH خاک یک مزرعه یا چمنزار،  باید خاک را از چندین مکان جمع آوری کرد و در یک نمونه ترکیب کرد.

مطلب تکمیل کننده:

“معرفی 9 روش آزمایش خاک سریع و راحت”

روش های مدیریت PH خاک

حفظ PH مناسب خاک یکی از مهمترین جنبه های مدیریت حاصلخیزی خاک است.

ویژگی خاک های اسیدی کدامند؟

معمولا مقادیر کمی کلسیم و منیزیم در خاک وجود دارد.

• دسترسی به عناصر درشت مغذی مانند نیتروژن، فسفر و پتاسیم کاهش می یابد.
• در شرایط بسیار اسیدی، آلومینیوم، آهن و منگنز ممکن است آنقدر محلول باشند که به سطوح سمی برسند
• هنگامی که PH خاک پایین است (زیر 6)، فعالیت باکتریایی به طور قابل توجهی کاهش می یابد.
• شرایط خاک اسیدی نیز باعث کاهش اثر بخشی برخی ا علف کش ها می شود. علف کش ها مواد شیمیایی هستند که از رشد علف های هرز جلوگیری کرده و آنها را از بین می برند.

کنترل خاک اسیدی

PH خاک های بسیار اسیدی را می توان با افزودن سنگ آهک به خاک افزایش داد. مقدار آهک مورد نیاز با هدف تعیین PH مورد نظر(بر اساس گیاه در حال رشد) و ظرفیت بافری خاک تعیین می شود.

هنگامی که PH خاک در سطح مناسب حفظ شود:

• دسترسی گیاه به  مواد مغذی (کلسیم و منیزیم) بهینه را فراهم میکند.
• آهک، فسفر اضافه شده به خاک را برای رشد گیاه در دسترس می کند
• با تسریع در تجزیه مواد آلی، دسترسی نیتروژن را افزایش می دهد.
• مواد آهکی نسبتاً ارزان هستند، نسبتا ملایم هستند و هیچ گونه بقایای مضری در خاک باقی نمی گذارند.
• قابلیت حلالیت عناصر سمی به حداقل می رسد.
• موجودات مفید خاک فعال تر هستند.

مقدار آهک مورد استفاده برای اصلاح مشکل اسیدیته خاک تحت تأثیر عوامل متعددی از جمله PH خاک، بافت (مقدار ماسه، سیلت و رس)، ساختار و مقدار مواد آلی است.

ویژگی خاک های قلیایی کدامند؟

PH این خاکها بازی است خاکهای آهکی دارای 1 تا 90 درصد مواد آهکی به صورت کربنات کلسیم می باشند و این نمک های کم محلول باعث می شوند،  PH خاک بین 2/8-8  باشد؛ که مشکل جدی برای رشد گیاه یا تولید کشاورزی نیست.

-مشکلات در خاک های قلیایی زمانی  است؛ که سدیم انباشته می شود و نمک هایی مانند بی کربنات سدیم و کربنات سدیم را تشکیل می دهد.  این نمک ها  بسیار محلول هستند و PH خاک را به بالای 8 افزایش می دهند.

زمانیکه که PH بیش از 9 باشد:

• خاک ها بسیار قلیایی در نظر گرفته می شوند و اغلب دارای مقادیر سمی بی کربنات، کربنات، آلومینیوم و آهن هستند.
• کمبود عناصر غذایی نیز تبدیل به یک مشکل اساسی می شود.
• میزان بالای سدیم قابل تبادل در این خاکها حاصلخیزی فیزیکی خاک را کاهش می دهد.

برخی از مواد آهکی رایج مانند خاکستر چوب  PH خاک را بالا می برد و خاک را قلیایی تر می کند. خاکستر چوب، سنگ آهک یا سایر مواد آهکی را در خاک های قلیایی قرار ندهید.

روش های کاهش PH خاک چیست

اگر خاک مزرعه قلیایی است، می توانید PH خاک را کاهش دهید یا با استفاده از چندین محصول آن را اسیدی کنید.  این ها شامل زغال سنگ نارس، گوگرد ، سولفات آلومینیوم، سولفات آهن و مالچ های آلی هستند. که در ادامه به شرح آن پرداخته میشود.

گوگرد گرانول

گوگرد گرانول ایمن ترین، کم هزینه ترین اما کندترین محصولی است؛ که می توان برای کاهش PH خاک از آن استفاده کرد. گوگرد گرانول، کود گرانوله ای است که پس از استفاده در خاک متلاشی شده و می تواند هم به عنوان تامین کننده نیاز گیاه به گوگرد و هم به عنوان اصلاح کننده خاک های قلیایی مصرف گردد.

گچ نیز  باعث کاهش سدیمی شدن خاک می شود و این امر  می تواند تا حدودی PH قلیایی را کاهش دهد. در خاک‌های با PH بالا، استفاده از گونه‌های متحمل به قلیائیت مانند ارقام محصولات زراعی و مرتع  می‌تواند اثر گذاری PH  بالا  را کمتر کند. رشد حبوبات در تناوب زراعی، نیز موجب کاهش pH خاک می شود.

در حالی که بسیاری از گیاهان در خاکی با PH بین 6 تا 7 بهترین رشد را دارند، برخی استثناهای قابل توجه وجود دارد، از جمله زغال اخته، گل خرزهره هندی  (رودودندرون) و برخی از سبزیجات مانند فلفل، سیب زمینی، ریواس و سیب زمینی های شیرین که در شرایط با PH خاک پایین بهترین عملکرد را دارند.

گیاهانی که نیاز به خاک اسیدی بیشتری نسبت به رشد خود دارند، اغلب با ایجاد کلروز آهن به این موضوع پاسخ می‌دهند. کمبودی که باعث زرد شدن رگبرگ‌های برگ یا کل برگ‌ها می‌شود. به کاهش شدید میزان سبزینگی در اندام سبز گیاهان (مخصوصا برگ‌ها) و از دست دادن کلروفیل کلروز گفته می شود.

در این شرایط، باید خاکی که در آن گیاهان مورد نظر رشد میکند، اصلاح شود. یا اینکه نیاز آنها به اسید را با کود تامین کرد. انواع اصلاح کننده ها و کودها برای ارائه این کمک به گیاهان اسید دوست موجود است. بهتر است قبل از اعمال هر گونه اصلاح خاک، خاک را آزمایش کنید تا مقدار اصلاحات  مورد نیاز  خاک مشخص شود.

 افزودن گوگرد

استفاده از عنصر گوگرد (S) موثرترین راه برای کاهش PH خاک است.  پس از استفاده، گوگرد اکسید می شود و به اسید سولفوریک تبدیل می شود و در نتیجه  PH خاک را کاهش می دهد. گوگرد کمی طول می کشد تا PH خاک را کاهش دهد، بنابراین باید یک سال قبل از کاشت به خاک اضافه شود. با این حال، از بسیاری جهات، بهترین گزینه است.

گوگرد سال‌ها در خاک دوام می‌آورد و نسبت به سایر روش های اصلاح‌،PH  عملکرد اسیدی را بهتر انجام می‌دهد. بهتر است گوگرد را در تابستان یا پاییز قبل از فصل کاشت  استفاده و آن را در عمق خاک فرو کنید. مانند هرروش اصلاح دیگری، برای تعیین مقدار گوگرد برای رسیدن به PH مورد نظر، باید آزمایش خاک انجام شود.

افزودن سولفات آهن

سولفات آهن PH را کاهش می دهد، اما به حجم بسیار بیشتری از محصول نیاز دارد، تا نتایجی مشابه گوگرد داشته باشد. اغلب برای درمان علائم خاص کمبود آهن نیز استفاده می شود.  سولفات آهن نتایج سریع‌تری نسبت به گوگرد (در سه یا چهار هفته) ارائه می‌کند، اما در صورت استفاده بیش از حد می‌تواند به گیاهان آسیب برساند. می توان آن را به صورت پودر در خاک فرو کرد یا در محلول قرار داد و برای جذب روی برگ گیاهان آن را آبیاری کرد.

افزودن پیت ماس (زغال سنگ نارس)

پیت ماس، تورب یا زغال سنگ نارس ، به توده متراکم قهوه‌ای تا سیاه‌ رنگ خزه‌ها و گیاهان (و گاهی جانوران) که بطور ناقص تجزیه شده‌اند؛ گفته می‌شود. این ماده سرشار از موادغذایی به ویژه ریز مغذی‌ها، منبع بسیار خوبی برای تغذیه گیاهان می‌باشد و کاربرد زیادی در کشاورزی، اصلاح خاک دارد.

یک راه عالی برای کاهش PH خاک، افزودن زغال سنگ نارس می باشد، که منبع خوبی از مواد آلی است. باید در نظر گرفت، افزودن پیت ماس برای مناطق وسیع هزینه زیادی خواهد داشت.

زغال سنگ نارس هنگامی که در مقادیر زیاد به عنوان یک اصلاح کننده خاک استفاده شود، کمی خاک را اسیدی می کند و در عین حال مواد آلی را نیز اضافه می کند. زمانی که خاک را برای کاشت آماده می کنید، 10 تا 15 سانتی متر پیت ماس اسیدی را روی خاک سطحی قرار دهید و آن را تا عمق 15سانتی متری بکارید.  این کار باعث اسیدی شدن خاک برای حدود دو سال می شود.

افزودن کود اسیدی برای کاهش ph خاک

برخی از انواع کودها می توانند به اسیدی شدن خاک کمک کنند و استفاده از اکثر آنها بی خطر است. کودهای اسیدی عبارتند از سولفات آلومینیوم و سولفات آمونیوم

اگر گیاهان اسید دوست در بین سایر گیاهان غیر اسیدی قرار گرفته باشند، اصلاح خاک ممکن است عملی نباشد، زیرا اسیدیته افزایش یافته و ممکن است روی گیاهان دیگر تأثیر بگذارد. در اینجا بهترین گزینه کود دهی با یکی از محصولات محلول در آب است.

افزودن سولفات آلومینیوم

سولفات آلومینیوم پودری، یک افزودنی استاندارد خاک برای باغبانانی است، که زغال اخته و بسیاری از گیاهان دیگر را پرورش می دهند. سولفات آلومینیوم سریع عمل می کند و به راحتی در اطراف گیاهان حفاری می شود. با این حال، اخیراً نگرانی هایی در مورد احتمال سمیت آلومینیوم وجود دارد؛ که می تواند به ویژه برای کودکان مضر باشد. آلومینیوم را می توان از آب آشامیدنی جذب کرد. همچنین  استفاده بیش از حد از سولفات آلومینیوم به عنوان یک اصلاح کننده خاک می تواند به آلودگی منابع آب زیرزمینی کمک کند. بنابراین بهتر است برای سایر گیاهان، گزینه های مطمئن تری مانند سولفات آمونیوم استفاده شود.

مطالب تکمیل کننده:

• روش صحیح آبیاری در زمین‌هایی با آب و خاک شور به چه صورت است؟
• اصلاح خاک ؛ تعریف دقیق آن و لزوم آن در کشاورزی
• صفر تا 100 کاربرد مالچ‌ پاشی در کشاورزی

جمع بندی

حفظ سطح PH مناسب در جذب مواد مغذی مورد نیاز گیاه از خاک ضروری است. جذب آهن به ویژه تحت تأثیر سطوح PH خاک است. PH خاک می تواند با تأثیر بر فعالیت جانداران مفید بر رشد گیاه تأثیر بگذارد.

اگر پی اچ  خاک منطقه مورد نظر مناسب نیست، گیاهانی را انتخاب کنید که با PH خاک سازگار باشد یا PH خاک را متناسب با گیاهان تغییر دهید. اما قبل از هر تلاشی برای افزایش یا کاهش PH خاک، ابتدا باید یک آزمایش خاک برای تعیین PH فعلی خاک انجام دهید.

اصلاح PH خاک معمولاً یک فرآیند آهسته است و ممکن است به تکرار درمان نیاز داشته باشد. اغلب استفاده از ترکیبی از درمان ها مؤثرتر است. با این حال، انتظار یک راه حل سریع یا معجزه آسا را نداشته باشید. در نهایت علاوه بر پایش PH خاک، وضعیت عناصر غذایی خاک نیز باید مورد بررسی قرار گیرد.

منابع:

• soilquality.org.au
• hortnews.extension.iastate.edu

اصلاح خاک شور و شوری مسئله بسیار مهمی در امر کشاورزی به خصوص در مناطق گرم و خشک محسوب می شود. اگر خاک مزرعه یا باغ شما شوری بالایی داشته باشد، گیاهانی که در آنجا کشت می شود به اندازه خاک های معمولی قوی نخواهند بود. بذرهای کاشته شده اگر هم به مرحله جوانه زنی برسند بسیار ضعیف خواهند بود. اگر غلظت شوری بسیار بالا باشد، مهم نیست چقدر آنها را آبیاری کنید، گیاهان پژمرده می شوند و می میرند.

برای تشخیص میزان شوری خاک می توان، با نمونه برداری خاک و آزمایش خاک می توان میزان شوری خاک را تشخیص داد. در این مقاله اقداماتی را که می توان برای اصلاح خاک شور انجام داد، پرداخته شده است.

مطلب مرتبط: “روش صحیح آبیاری در زمین‌هایی با آب و خاک شور به چه صورت است؟”

تاثیر شوری خاک بر گیاهان

با شورتر شدن خاک، گیاهان قادر به برداشت آب زیادی از خاک نیستند. این به این دلیل است که ریشه‌های گیاه حاوی غلظت‌های متفاوتی از یون‌ها (نمک‌ها) هستند که جریان طبیعی آب را از خاک به ریشه‌های گیاه ایجاد می‌کنند. با نزدیک شدن سطح شوری خاک به ریشه ها، احتمال ورود آب به ریشه کمتر می شود. در واقع، زمانی که سطح شوری خاک بالا باشد، آب موجود در ریشه ها به داخل خاک کشیده می شود. گیاهان قادر به دریافت آب کافی برای رشد نیستند. هر گونه گیاهی به طور طبیعی حاوی سطوح مختلفی از نمک های ریشه است. به همین دلیل است که برخی از گیاهان نسب به شوری مقاوم ترند.

عامل شوری در خاک را علاوه بر مواد تشکیل دهنده خاک می توان به آبیاری با آب شور، زهکشی ضعیف خاک، تبخیر بیش از حد و استفاده بیش از حد کود دانست.

اصلاح خاک شور

اقدامات لازم برای اصلاح خاک های شور شامل موارد زیر می باشند:

• بهبود شرایط زهکشی
• آبشویی
• روش آبیاری
• مدیریت کوددهی
• کاهش تبخیر
• اعمال تیمارهای شیمیایی
• ترکیبی از این روش ها

بهبود شرایط زهکشی

در خاک هایی که زهکشی ضعیفی دارند، می توان از خاکورزی عمیق برای شکستن سطح خاک و همچنین لایه های رسی و سخت یا دیگر خاک های سخت استفاده کرد که جریان رو به پایین آب را محدود می کند. خاک ورزی به حرکت آب در خاک کمک می کند.

آبشویی

شستشوی نمک‌ های اضافی و حفظ تعادل نمک مطلوب بهترین راهبرد برای اصلاح خاک شور است. این امر با تامین آب کافی برای شستشوی نمک در زیر ناحیه ریشه و نه در ذخایر آب زیرزمینی حاصل می شود. از آبشویی می توان برای کاهش نمک‌های موجود در خاک استفاده کرد. باید به اندازه کافی آب کم نمک به سطح خاک اضافه کنید تا نمک ها حل شده و به زیر ناحیه ریشه منتقل شوند. آب باید نسبتاً عاری از نمک (ppm ۲۰۰۰-۱۰۰۰) به ویژه نمک‌های سدیمی باشد. آزمایش آب می تواند سطح املاح آب را تعیین کند.

اصلاح خاک شور به روش آبشویی روی خاک‌های شوری که ساختار و زهکش داخلی خوبی دارند به خوبی عمل می کند. برای شستشوی خاک بسیار شور، ممکن است نیاز باشد تا ۱۲۲ سانتی متر آبیاری کنید.

آزمایش اغلب برای تعیین میزان آب مورد نیاز برای اصلاح خاک شور لازم است. پس از آبشویی، خاک اغلب باید دوباره آزمایش شود تا مشخص شود که آیا نمک به اندازه کافی شسته شده است یا خیر.

خاک های بسیار شور باید با استفاده از چندین کاربرد شسته شوند تا آب به خوبی تخلیه شود. در اینجا دوباره، زهکشی می تواند یک مشکل باشد. اگر آب نتواند به خاک نفوذ کند، املاح را نمی توان حل کرد و از خاک خارج کرد.

روش آبیاری

روش آبیاری و حجم آب به کار رفته بر تجمع و توزیع نمک تأثیر زیادی دارد.

مدیریت کوددهی

بسیاری از کودها حاوی نمک های محلول در غلظت های بالا هستند. شاخص های نمک برای اکثر محصولات کود تجاری گزارش شده است. برای مثال، KCl دارای شاخص نمک 205 برابر K2 SO4 است. به طور کلی باید از مصرف نواری کودهای با شاخص نمک بالا در نزدیکی نهال خودداری شود.

کاهش تبخیر

استفاده از پسماند یا مالچ پاشی کشاورزی روی خاک می تواند به کاهش نرخ تبخیر کمک کند.

استفاده از تیمارهای شیمیایی

در خاک های که مقدار نمک سدیم آن ها بسیار بالاست قبل از شستشوی و اصلاح خاک ، ابتدا باید آن ها را با مواد شیمیایی تصفیه کنید تا میزان سدیم قابل تعویض کاهش یابد. برای حذف یا تعویض سدیم، کلسیم را به شکل محلول مانند گچ اضافه می کنند. یون سدیم به ذرات خاک میچسبد و به سختی از طریق آبشویی شسته می شود به خصوص در خاک های رسی بنابراین با اضافه کردن کلسیم باعث جایگزینی یون کلسیم به جای سدیم می شویم. و سپس از طریق آبشویی مقدار سدیم اضافه خاک شسته می شود.

اصلاح خاک شور با گچ

گچ رایج ترین اصلاحیه ای است که برای اصلاح خاک های شور یا سدیمی که فاقد منبع کلسیم مانند گچ یا کربنات های آزاد هستند استفاده می شود. ماده اصلاحیه دیگر، کلرید کلسیم، در برخی جاها استفاده می شود، اما در بیشتر مناطق به ندرت در دسترس است.

اگر خاک شما حاوی کربنات های آزاد است، می توانید اسیدهایی را به آن اضافه کنید تا گچ تشکیل شود که با خاک واکنش داده و سدیم قابل تعویض را حذف می کند. اسید سولفوریک، گوگرد، سولفات آهن و سولفات آلومینیوم را اضافه کنید که در خاک واکنش داده و اسید تولید می کند. سپس اسید با کربنات های کلسیم (سنگ آهک) واکنش داده و سولفات کلسیم (گچ)، آب و دی اکسید کربن را تشکیل می دهد. اسیدیته نیز ممکن است مقداری از سدیم را جابجا کند.

استفاده از گچ یک روش مدیریتی مفید برای جلوگیری از تجمع سدیم در پروفیل خاک، حفظ ساختار خاک و بهبود نفوذ آب است.

برای محصولات حساس به نمک مانند کاهو، قبل از کاشت، گچ را به خاک اضافه کنید تا نمک های محلول آزاد شده در حین انحلال تأثیر منفی بر تولید نداشته باشد.

میزان اصلاح خاک شور

مقدار اصلاحی که برای اصلاح خاک های شور و سدیمی نیاز دارید بر اساس میزان سدیم موجود در خاک است. چندین عامل دیگر نیز بر مقدار اعمال شده تأثیر می گذارد: سرعت شستشو، انحلال پذیری و سرعت واکنش اصلاحات، و تبدیل کربنات های آزاد به گچ.

شناخت انواع خاک بسیار مهم است زیرا گیاه به اصطلاح غذای خود را از خاک دریافت می کند.

برای رشد و مقاومت گیاهان چهار شرط لازم است: مقدار مناسب نور خورشید، آب در دسترس، مواد مغذی کافی و اکسیژن. بدون وجود این چهار مورد، گیاهان مبارزه می کنند و در بعضی موارد می میرند.

از میان این چهار فاکتور؛ خاک روی سه مورد آب، مواد مغذی و اکسیژن تأثیر می گذارد. خاک مکانی است که گیاهان در آن زندگی می کنند و جایی است که آنها ریشه می گیرند، فصل ها را می گذرانند و آب و مواد مغذی جذب می کنند.

بنابراین داشتن بهترین خاک برای رشد گیاهان مهم است. پس بهترین نوع خاک برای گیاهان کدامست؟

خاک ها از نظر ترکیب، تراکم و ساختار متفاوت هستند. این تفاوت ها می تواند عواملی مانند زهکشی، تراکم، میزان مواد مغذی و موجودات زنده را در خاک تغییر دهد.

انواع خاک؟

شش گروه اصلی خاک وجود دارد:

رس، ماسه، سیلت، خاک با مواد آلی(خزه) تجزیه شده، گچی و لومی.

رس

خاک رس حالت گلوله ای دارد و مرطوب چسبناک است و بعد از خشک شدن سخت می شود. زهکشی در خاک رس ضعیف است. در بهار به آرامی گرم می شود و کشت آن سنگین است. اگر زهکشی خاک افزایش یابد، گیاهان به خوبی رشد می کنند، زیرا خاک رس می تواند غنی از مواد مغذی باشد.

درختان میوه، درختان زینتی و بوته ها در خاک های رسی رشد می کنند.

شن

ذرات شن و ماسه بزرگ هستند و فضای زیادی بین هر دانه وجود دارد. آب و مواد مغذی به راحتی جریان می یابند اما در آنها نگهداری نمی شود. خاک شنی به خوبی به هم متصل نمی شود. به یک ساحل یا کویر فکر کنید، تعداد کمی گیاه در آنجا رشد می کنند و خاک مستعد فرسایش است. به دلیل این صفات، شن برای نفوذ اکسیژن مفید است.

خاک شنی در بهار سریع گرم می شود و تمایل به نگهداری مواد مغذی کمتری دارد زیرا این مواد غالباً شسته می شوند.

خاک شنی به مکمل های آلی و یا سایر ترکیبات کود آلی نیاز دارد. همچنین استفاده از مالچ به حفظ رطوبت کمک می کند.

خاک های شنی برای بوته ها و پیازهایی مانند لاله ها ، گل مینای درختی، گل های رز، گیاه گل ختمی، سبزیجات ریشه ای مانند هویج، جعفری و سیب زمینی مناسب هستند.

کاهو، توت فرنگی، فلفل، ذرت، کدو، کدو سبز، سبزیجات، گوجه فرنگی و چغندرقند اکثرا در خاک های شنی کشت می شود.

سیلت

ذرات سیلت بزرگتر از رس و کوچکتر از ماسه هستند. خاک سیلتی نرم و صابونی است، رطوبت را در خود نگه می دارد، معمولاً از نظر مواد مغذی بسیار غنی است.

مانند خاک رسی رطوبت را حفظ می کند و اکسیژن زیادی را عبور نمی دهد. ذخایر سیلت می تواند بسیار حاصلخیز باشد و بستر بسیاری از گیاهان مانند تالاب های اطراف رودخانه می سی سی پی یا کشاورزی نزدیکی رودخانه نیل است.

به راحتی قابل کشت است و در صورت مدیریت زهکشی، خاک بسیار مناسبی است.

مخلوط کردن آن با مواد آلی کمپوست شده معمولاً برای بهبود زهکشی و ساختار آن ضمن افزودن مواد مغذی لازم است.

مناسب برای درختچه ها، گیاهان بالارونده، علف ها، گیاهان چند ساله و درختان دوستدار رطوبت مانند بید می باشد. بیشتر محصولات گیاهی و میوه ای که در خاکهای گل آلود با زهکشی کافی رشد می کنند.

خاک با مواده آلی(خزه) تجزیه شده یا همان پیت ماس

این خاک را توده متراکم قهوه‌ ای تا سیاه ‌رنگ خزه‌ ها و گیاهانی که بطور ناقص تجزیه شده‌اند تشکیل می دهند. به عبارتی این خاک متشکل است از نوعی خزه که در مرحله ای از چرخه عمر خود به خاک تبدیل شده است. بنابراین اسفنجی است.

خاک در طول بهار گرم می شود و می تواند مقدار زیادی آب را که معمولا به زهکشی نیاز دارد، در خود نگه دارد. حتی برای خاکهایی که محتوای خزه آنها زیاد است ممکن است لازم باشد کانال های زهکشی حفر شود.

این خاک برای درختچه هایی فندق، کاملیا،. محصولات گیاهی مانند حبوبات مناسب است و گیاهان ریشه ای و صیفی جات در این خاک ها خوب رشد می کنند.

گچی

خاک گچی در مقایسه با خاکهای دیگر دانه ای بزرگتری دارد و به طور کلی سنگی است.

زهکشی آن آسان است. خاک ماهیت قلیایی دارد که گاهی منجر به توقف رشد و برگهای مایل به زرد در گیاهان می شود. این مسئله با استفاده از کودهای مناسب و متعادل سازی pH قابل حل است.

این خاک برای درختان، پیازها و بوته ها مانند یاس بنفش، نیلوفر و …. مناسب است، همچنین سبزیجاتی مانند اسفناج، چغندر، ذرت شیرین و کلم در خاک های گچی به خوبی عمل می کنند.

لومی

خاک لومی، ترکیبی از شن و ماسه، گل و لای نسبتا یکدست، دارای بافتی ریز و کمی مرطوب است. این یک ویژگی های ایده آل برای باغبانی، چمنزارها و درختچه ها است.

این خاک برای گیاهان بالارونده، بامبو، گیاهان چند ساله، درختچه ها و بیشتر سبزیجات مناسب اند و می تواند بیشترین تولید را در بین انواع خاک داشته باشند.

کدام خاک مناسب تر است؟

خاک لومی دارای ساختار عالی، زهکشی مناسب است، رطوبت را حفظ می کند، سرشار از مواد مغذی است، به راحتی کشت می شود و در بهار سریع گرم می شود، اما در تابستان به سرعت خشک نمی شود. خاکهای لومی به طور مرتب نیاز به پر کردن مواد آلی دارند زیرا ذاتا اسیدی هستند.

بهترین خاک برای رشد مطلوب بیشتر گیاهان، یک لوم شنی غنی است.

با این حال ، خاک لومی نیاز به مدیریت دقیق دارد تا از تخلیه و خشک شدن آن جلوگیری کند. استفاده از مالچ و افزودن کمپوست و مواد مغذی آلی برای حفظ شادابی خاک ضروری است.

آزمایشات ساده برای تعیین نوع خاک شما

فشار دادن

مشتی از خاک را بگیرید و به آرامی در مشت خود فشرده کنید.

اگر خاک چسبناک و نرم باشد و هنگام رها شدن سالم و سالم باقی بماند خاک خاک رس خواهد بود.

اگر خاک حالت اسفنجی باشد، خاک خزه ای یا همان پیت ماس است. اگر خاک ماسه ای باشد احساس ریزش و خرد شدن می کنید.

خاکهای لومی و لجنی بافت صافی دارند و برای مدت کوتاهی شکل خود را حفظ می کنند. در مجله آموزشی جالیزان به معرفی روش های سریع آزمایش خاک پرداخته ایم.

آب

آب را روی خاک بریزید. اگر سریع تخلیه شود، احتمالاً خاک شنی یا ماسه ای است، در خاک های رسی مدت زمان بیشتری طول می کشد تا در آن فرو رود.

آزمون حلالیت

یک مشت خاک را در یک ظرف شفاف بریزید سپس آب اضافه کنید، خوب تکان دهید و سپس بگذارید چند ساعت بماند.

خاکهای رسی آب تیره با لایه ای از ذرات در پایین باقی می گذارند.

در خاکهای شنی آب کاملاً شفاف می ماند و بیشتر ذرات در ته ظرف می مانند.

در خاکهای با مواد آلی (پیت ماس) ذرات زیادی روی سطح شناور می شوند. آب کمی تیره خواهد بود و یک لایه نازک در پایین آن قرار دارد.

خاکهایی گچی، لایه ای از ذرات سفید ماسه مانند در کف ظرف باقی می گذارند و آب رنگ خاکستری کم رنگ خواهد بود.

اگر آب شفاف باشد با ذرات لایه ای در ته ظرف با بهترین ذرات در قسمت بالا  این خاک احتمالاً یک خاک لومی است.

در ویدئو زیر از کانال آپارات مجله جالیزان می توانید راه شناخت انواع اصلی خاک را مشاهده نمایید:

کدام خاک کدام گیاه؟

انواع مختلف گیاهان، نیازهای متفاوتی نسبت به خاک خود دارند.

درختان و درختچه ها برای تقویت رشد ریشه و جلوگیری از زردی برگ به خاک غنی شده با فسفر و آهن نیاز دارند. خاکی که غذای گیاهی با زهکشی راحت را فراهم کند به ایجاد ریشه های قوی کمک می کند.

چمنها به خاکهایی که مواد کمپوست شده، کود و مواد افزودنی ترکیب شده اند، نیاز دارند.

گلها به خاكهای حاوی مواد آلی مانند خزه ها ​​نیاد دارند تا زهكشی مناسبی داشته باشند. افزودن کمپوست به خاک می تواند کمبودهای موجود در خاک را جبران کند.

خاکهای سبک تر، به ریشه های گل فضای رشد و گسترش می دهد.

حتماً درباره نیازهای خاص انواع گل خود تحقیق کنید.

میوه ها و سبزیجات موجود در خاک می توانند به مدیریت رطوبت کمک کنند تا باغ شما از آبیاری بیش از حد یا کم آبی محافظت کند. در صورت لزوم کمپوست و مواد آلی اضافه کنید. میوه ها و سبزیجات غالباً بیشتر از مواد غیر خوراکی به آب نیاز دارند. آبیاری مناسب هر نوع گیاه را یاد بگیرید.

گیاهان گوشتی به آب بسیار کمی احتیاج دارند. برای کمک به زهکشی و جلوگیری از تراکم خاک، معمولا در خاک ماسه و افزودنی های دیر اضافه می کنند.

خاک خوب

خاک خوب سرشار ازسه ماده مغذی اصلی نیتروژن، فسفر و پتاسیم است.

خاک پس از برداشت محصول و قبل از کاشت مجدد نیاز به بازیابی دارد. اضافه کردن کود (کوددهی هوشمند، نانو کود)، مالچ، خاکورزی، مواد آلی مانند کمپوست از روش های بازیابی خاک است.

بدیهی است که یک روش خاکورزی را نمی توان به تمامی مزارع تعمیم داد؛ با توجه به عوامل گوناگونی مانند نوع كشت، شرايط متغيير اقليمي، ميزان بقاياي موجود در زمين و غیره روشهای خاکورزی مختلفی وجود دارد که در ادامه توضیح داده می شود:

خاکورزی در فصل

عملیات خاکورزی که برای رشد گیاه در همان فصل یا در آغاز فصل زراعی برای جمع آوری محصولات زراعی انجام می شود، به عنوان خاکورزی در فصل شناخته می شود که ممکن است خاکورزی مقدماتی و یا بعد از کشت باشند.

•  خاکورزی اولیه: عملیات خاکورزی که پس از برداشت محصول برای آماده سازی زمین زیر کشت انجام می شود، به عنوان خاکورزی اولیه یا شخم شناخته می شود.شخم زدن، باز شدن خاک متراکم با کمک شخم های مختلف است. از شخم هاي خاک، شخم برگردان، تراكتور و سایر دستگاه هاي كشاورزي قدرت براي شخم هاي اوليه استفاده مي شود.

• خاکورزی ثانویه: عملیاتی که شامل عملیات سبکتری است که برای تمیز کردن خاک، شکستن کلوخ ها و ترکیب کودها انجام می شود.
• چیدمان بستر بذر: تراز کردن بستر بذر نیز یکی از مؤلفه های خاکورزی مقدماتی است.

مطلب تکمیل کننده:

“راهنمای صفر تا 100 اقدامات بهاره در کشاورزی”

خاکورزی خارج از فصل

عملیات انجام شده جهت بهبود و تهویه مناسب خاک برای محصول فصل آتی، خاکورزی خارج از فصل خوانده می شود. ممکن است خاکورزی خارج از فصل، خاکورزی بعد از برداشت، خاکورزی تابستانی، خاکورزی زمستان و خاکورزی قبل از کاشت باشد.

خاکورزی با هدف ویژه

زیر خاک: برای شکستن لایه سخت در زیر خاک و برای کاهش تراکم انجام می شود. این عملیات ضروری است و هر چهار تا پنج سال یک بار در جاهایی که ماشین آلات سنگین برای عملیات میدانی، کاشتن بذر، برداشت و حمل و نقل محصول استفاده می شود به کار برده می شود. از مزایای استفاده از این روش می توان به موارد زیر اشاره کرد:

حجم بیشتری از خاک برای کشت محصولات زراعی وجود دارد، آب اضافی ممکن است به سمت پایین شارژ شود تا بتواند سفره دائمی آب زیر زمینی را شارژ کند، باعث کاهش رواناب و فرسایش خاک می شود و ریشه گیاهان زراعی میتوانند عمیق تر نفوذ کنند و رطوبت را  از سطح ایستابی دریافت کنند.

خاکورزی تمیز: این عملیات بر روی خاک کل مزرعه صورت میگیرد به گونه ای که هیچ گیاه زنده ای باقی نماند. این آزمایش برای کنترل علفهای هرز، پاتوژن و آفات حاصل از خاک انجام می شود.

خاکورزی کور: به عملیات انجام شده بعد از یا کاشت بذر محصول (در خاک استریل) یا در مرحله قبل از ظهور گیاهان زراعی یا در حالی که آنها در مراحل اولیه رشد هستند، اشاره دارد به طوری که گیاهان آسیب نبینید، اما گیاهان اضافی و علفهای هرز ریشه کن شوند.

خاکورزی خشک: خاکبرداری خشک برای محصولاتی که کاشته شده یا در شرایط خشکی کاشته می شوند، برای به وجود آمدن رطوبت کافی برای جوانه زنی بذرها انجام می شود. خاک متخلخل و نرم تر می شود. علاوه بر این، ظرفیت نگهداری آب و هوادهی افزایش می یابد. این شرایط برای رشد میکروارگانیسم های خاک مطلوب است.

خاکورزی مرطوب یا گودالی:

عملیات خاکورزی که در زمین با آب انجام می شود، خاکورزی مرطوب یا پودلینگ نام دارد. عمل پودلینگ (گل سازی) شامل شخم زدن مکرر در آب است تا زمانی که خاک نرم و گل آلود شود.

پودلینگ یک لایه غیرقابل نفوذ در زیر سطح ایجاد می کند تا تلفات عمیق در آب را کاهش دهد و بستر بذر نرم برای کاشت برنج فراهم کند.

خاکورزی مرطوب ساختار خاک را از بین می برد و ذرات خاک از هم جدا می شوند و حل می شوند.

خاکورزی مرطوب تنها وسیله آماده سازی زمین برای پیوند گیاه زراعی نیمه آبی مانند برنج است. پودلینگ عمل کاشت و همچنین ایجاد نهال را تسریع می کند.

مفاهیم مدرن در خاکورزی

با معرفی علف کش ها در سیستم های کشاورزی متمرکز، مفهوم خاکورزی تغییر یافته است.

استفاده مداوم از گاوآهن سنگین باعث ایجاد لایه سخت و نفوذ ضعیف در زیر خاک می شود. رواناب و فرسایش نیز مستعدتر است. برای جلوگیری از این اثرات ناخوشایند، مفاهیم مدرن در مورد خاکورزی به وجود آمده است.

 حداقل خاکورزی

​​هدف آن کاهش عملیات خاکورزی به حداقل میزان ضروری برای اطمینان از بستر مناسب بذر است. مزایای این روش نسبت به عملیات کلی؛

• با کاهش تعداد عملیات میدانی هزینه و زمان آماده سازی میدانی کاهش می یابد.
•  تراکم خاک نسبتاً کمتر است.
•  ساختار خاک از بین نمی رود.
•  از بین رفتن آب در اثر رواناب و فرسایش حداقل است.
•  ذخیره آب در لایه شخم زده افزایش یافته است.

حداقل خاکورزی را می توان در گروه های زیر قرار داد:

خاکورزی ردیفی منطقه

خاکورزی اولیه با شخم برگردان در کل منطقه مزرعه انجام می شود. عملیات خاکورزی ثانویه مانند دیسک و غیره کاهش می یابد و فقط در به صورت ردیفی انجام می شود.

خاکورزی، کاشت، شخم

پس از خاکورزی اولیه از کاشت کننده مخصوص برای کاشت استفاده می شود. در یک دور از مزرعه، مزرعه ردیفی خراشیده می شود و بذرها توسط کاشتگر کاشته می شوند.

خاکورزی صفر یا بی خاکورزی

در این روش، محصول جدید در بقایای محصول قبلی بدون هیچ گونه خاکورزی قبلی و یا آماده سازی بستر بذر کاشته می شود و امکان کنترل همه علفهای هرز با استفاده از علف کش ها وجود دارد.

خاکورزی صفر برای خاکهایی با سطحی درشت بافت، زهکشی داخلی مناسب، فعالیت بیولوژیکی زیاد جانوران خاک، ساختار اولیه مطلوب خاک و مقدار کافی پسماند گیاه به عنوان مالچ کاربرد دارد. این شرایط به طور کلی در مناطق گرمسیر و مرطوب مرطوب کاربرد دارد.

مزایا

• خاکهای زیر کشت صفر دارای ساختار یکنواخت هستند و تعداد بیشتری از کرمهای خاکی دارند.
• به دلیل ماده معدنی کمتر، محتوای ماده آلی افزایش می یابد.
• رواناب سطح به دلیل وجود مالچ کاهش می یابد.

معایب

• برای معدنی کردن مواد آلی در خاکورزی صفر باید مقدار بیشتری ازت استفاده شود.
• علفهای هرز چند ساله ممکن است یک مشکل باشد.
•  تعداد زیاد اتلاف گیاهان و ایجاد آفات.

خاکورزی مالچ

خاک در هر زمان یا با رشد محصول یا با گذاشتن بقایای محصول بر روی سطح در دوره پاییزی محافظت می شود.

در صورت وجود مقدار زیادی باقیمانده، با استفاده از نوعی دیسک برای اولین عمل استفاده می شود تا برخی از باقیمانده ها را در خاک بگنجانند که این عمل سرعت تجزیه را تسریع می کند.

خاکورزی حفاظتی

هدف اصلی حفظ خاک و رطوبت خاک است. این یک سیستم خاکورزی است که در آن 30 درصد از بقایای محصولات باقی می مانند، به گونه ای که به عنوان پوشش محافظ در برابر فرسایش و از بین رفتن تبخیر رطوبت خاک روی سطح باقی می مانند.

اگر کاه و کلش پوشش محافظ روی سطح را تشکیل دهد، معمولاً به عنوان خاکورزی مالچ نیز می شود. این یک سیستم یکساله برای مدیریت بقایای گیاهی و همچنین مقابله با خشکسالی و کم آبی است.

ویدیوی زیر از کانال آپارات جالیزان،تعریف کاملی از خاکورزی حفاظتی را نمایش می دهد:

مزایا

• حفاظت از انرژی از طریق کاهش عملیات خاکورزی.
•  خصوصیات بدنی خاک را بهبود بخشید.
•  رواناب آب را از مزارع کاهش دهید.

خاکورزی به عملیاتی که برای آماده سازی خاک کشاورزی جهت رشد گیاهان صورت می گیرد گفته می شود.

پیشینه

این عمل قبل از اولین تاریخ مکتوب بشر آغاز شد. اولین ابزارها برای خرد کردن یا حفر خاک ابزارهای دستی بودند که معمولاً از چوب، استخوان یا سنگ ساخته می شدند که برای از بین بردن پوشش گیاهان بومی، ساختن ورودی در خاک برای کاشتن بذر و گیاهان و کاهش رقابت بین گیاهان بومی و علفهای هرز که در بین محصولات زراعی رشد میکردند، استفاده می شد.

پیشرفت بعدی فرایند خاکورزی، استفاده از قدرت حیوانات اهلی بود؛ این امر امکان ساخت تجهیزات با حرکت رو به جلو را ممکن ساخت.

عملیات کاشت مورد استفاده برای تهیه بستر بذر را می توان به طور کلی به دو دسته تقسیم کرد: خاکورزی اولیه و ثانویه.

خاکورزی اولیه شامل استفاده از گاوآهن خاک برگردان، گاوآهن اسکنه یا گاوآهن دیسک باشد. این اغلب فشرده ترین شکل آن است و نشانگر پایان یک فصل زراعی و آغاز فصل بعدی است و تغییر چشمگیری را در منظره ایجاد می کند.

خاکورزی عملیات خاکورزی بعدی که برای تهیه بستر بذر مورد استفاده قرار می گیرد، خاکورزی ثانویه گفته می شود.

به عملیاتی که باعث بهم زدن خاک در هنگام کاشتن، مدیریت و یا برداشت محصول می شود، خاکورزی سوم گفته می شود.

اهداف خاکورزی

اهداف انواع خاکورزی اساسی عبارتند از:تهیه بستر مناسب رشد، از بین بردن رقابت رشد علفهای هرز و بهبود وضعیت فیزیکی خاک.

خاکورزی ممکن است باعث از بین رفتن گیاهان بومی، علفهای هرز و سایر گیاهان شود اما در بیشتر اوقات باعث حذف، دفن یا ترکیب کودهای شیمیایی و یا باقیمانده های محصول در خاک می شود. در برخی موارد این عملیات ممکن است فقط برای شل شدن، فشرده سازی یا کوبیدن خاک باشد.

بنابراین بهترین سیستم خاکورزی، عملی است که با کمترین هزینه نیروی کار و قدرت، این اهداف را انجام می دهد.

البته که باید تأثیر بر فرسایش خاک نیز باید در برنامه ریزی کلیه عملیات لحاظ شود. انتخاب نوع خاکورزی برای تهیه بستر رشد در اراضی خشک تقریباً به طور کامل بر پایه اثرات آن بر حفظ رطوبت خاک و جلوگیری از رواناب سطحی و فرسایش می باشد.

کارشاسان کشاورزی آماده سازی بذر سورگوم (ذرت خوشه ای) را در منطقه ای تحت مطالعه قرار دادند. در اراضی که عملیات خاکورزی برای کنترل رشد علفهای هرز صورت گرفته بود، عملکرد متوسط ​​18.5 بوشل در هکتار را بدست آورد.این در حالی که عملکرد زمین بدون خاکورزی فقط 10.8 بوشل در هر هکتار بود.

تاثیرات منفی خاکورزی مکرر بر روی خاک

ویژگی ها و شاخص های زیادی در مورد کیفیت خاک وجود دارد، از جمله تراکم، منافذ مناسب خاک و ظرفیت نگه داشتن آب، میزان نفوذ خوب و شخم کلی و سطح بالای مواد آلی و موجودات زنده مفید موجود در خاک.

با این حال، خاکورزی مکرر ممکن است روی تمام خصوصیات بالا تأثیر منفی بگذارد!

از آنجا که خاکورزی خاک را شکسته، ساختار خاک را از بین می برد، باعث بروز رواناب سطح و فرسایش خاک می شود. همچنین بدون باقیمانده محصولات، ذرات خاک به راحتی جابجا می شوند و به بیرون منتقل می شوند. میزان از بین رفتن خاک درمزارع ارتباط مستقیمی با ساختار خاک، میزان باقی مانده محصول در سطح خاک و شدت عملکرد دارد.

بنابراین میتوان گفت که کشاورزان باید بر تاثیرات محتمل منفی ای عملیات بر وضعیت خاک آگاه باشند و بر اساس فصل کشت و خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و زیستی خاک، مزرع خود را مدیریت کنند.