محلول پاشی زعفران روشی است که برای تقویت پیاز دختری و افزایش گلدهی زعفران استفاده می شود. زعفران یکی از گیاهان مهم در صنعت کشاورزی و داروسازی ایران است و گیاه گران قیمتی محسوب می شود. بسیاری از مزرعه داران به نیاز و تغذیه گیاه زعفران در این مرحله زایشی مجدد توجهی نمی کنند و با بازدهی پایین در مزرعه خود مواجه می شوند. اما با انجام اقدامات صحیح مدیریتی مانند کوددهی در این دوره می توان بازدهی مزرعه را بالا برد. یکی از مهم ترین اقدامات مدیریتی که می شود برای این کار انجام داد روش محلول پاشی زعفران است.
در فصل زمستان که برداشت زعفران به پایان می رسد، رشد زعفران وارد دوره تکثیر دوباره می شود. زمانی که پیاز دختری گیاه زعفران در فصل زمستان دوره رشد خود را طی می کند به علت ازبین رفتن یا ضعیف شدن پیاز مادری استفاده از مواد مغذی خاک توسط ریشه امکان پذیر نیست و گیاه زعفران از طریق برگ مواد مورد نیاز خود را برای رشد دریافت می کند. محلول پاشی در واقع روشی است که در آن کوددهی از طریق برگ زعفران صورت می گیرد.
چه زمانی محلول پاشی زعفران را انجام دهیم؟
همانطور که گفته شد برای زمان مناسب محلول پاشی زعفران در فصل زمستان در نیمه اول ماه دی تا اواسط ماه زمستان می باشد. بعد از برداشت اولیه زعفران و دادن زاج آب، زمان محلول پاشی را از اوایل دی تا اواخر ماه فروردین می باشد. البته باید به این نکته هم توجه کنید که زمان محلول پاشی در هر منطقه بستگی به آب و هوا و اقلیم آن منطقه دارد و با در شرایط محیطی مختلف می تواند متفاوت باشد. زمانی محلول پاشی را انجام دهید که برگ پیازهای زعفران تا حدود ۲۰ سانت رشد کرده باشد تا بتواند از مواد مغذی برای تقویت پیاز زعفران استفاده کند. محلول پاشی را تا زمانی که برگ های گیاه زرد شوند ادامه دهید. دقت کنید زمانی انجام دهید که هوا معتدل و آرام و بدون باد باشد. وزش باد یا بودن گرد و غبار در هوا می تواند محلول پاشی را مختل کند.
روش انجام کار
محلول پاشی زعفران را باید در سه تا چهار مرحله انجام دهید. فاصه دوره هر محلول پاشی ۱۵ الی ۲۰ روز می باشد. دوره اول را می توانید از ماه دی شروع کنید و به ترتیب هر ۲۰ روز محلول پاشی را تا ماه فروردین تکرار کنید.
رعایت اصول زیر در هنگام محلول پاشی لازم است:
از انجام محلول پاشی در زمان بارندگی خودداری کنید.
هنگام محلول پاشی برگ ها باید به طور کامل مرطوب باشند بنابر این قبل از محلول پاشی آبیاری انجام دهید. زیرا بعد از آبیاری روزنه ها باز می شوند و عناصر راحت تر جذب می شوند.
بعد از حداقل ۳ روز پس از محلول پاشی می توانید مزارع را آبیاری کنید.
در دمای زیر ۱۰ درجه محلول پاشی برگ ها انجام ندهید.
شستشوی کامل محلول پاش قبل از کار الزامی است تا به سم آغشته نباشد.
در تکرار دوره های محلول پاشی اگر از کودهای متفاوت استفاده شود تاثیر بیشتری در تقویت پیاز دارد.
بهتر است بعد از محلول پاشی مزارع تا ۴۸ ساعت احتمال بارندگی وجود نداشته باشد.
بهتر است محلول پاشی از ۱۰ صبح تا ۲ بعدازظهر انجام شود.
وسایل مورد نیاز برای محلول پاشی زعفران
ابزار های مورد استفاده بسته به اینکه مساحت مزرعه شما چقدر است می تواند متفاوت باشد.
سمپاش دستی یا پشتی
سمپاش فرغونی
سمپاش تراکتوری (متصل شده به پشت تراکتور)
بوم ها ( برای استفاده در مزرعه های بزرگ که پشت تراکتور نصب می شوند.)
مهم ترین نکته ای که باید به آن در انتخاب کود مناسب توجه کنید این است که قبل از انتخاب نوع کود برای محلول پاشی، از خاک مزرعه خود نمونه برداری کنید و آزمایش خاک انجام دهید تا از کمبود های عناصر خاک زمین خود مطلع شوید. معمولا کودهایی که استفاده می شوند که دارای عناصر نیتروژن، پتاسیم، فسفر، کلسیم و برخی ریزمغذی ها باشند. عواملی مختلفی بر روی انخاب نوع کود در محلول پاشی زعفران مانند میزان رطوبت خاک، بافت خاک، میزان سالم بودن پیاز زعفران تاثیرگذارند.
اکثر کودهایی که به طور معمول بیشترین استفاده را برای محلول پاشی زعفران دارند شامل کودهای زیر می باشند.
سرمازدگی زعفران تا حدودی برای گیاه قابل تحمل است. به طور کلی گیاهی نیمه گرمسیری است و در مکانهایی با زمستانهای معتدل و تابستانهای گرم و خشک به خوبی رشد می کند. زعفران در برابر سرما بسیار مقاوم است، اما چون دوره رشد آن با پاییز، زمستان و اوایل بهار همزمان است، طبیعتا به آب و هوای مناسب و معتدل نیاز دارد.
گیاهان زعفران می توانند سرمازدگیملایم را تحمل کرده و در پاییز به رشد خود ادامه دهند. اما کاهش ناگهانی دما به شدت مشکل ساز می شود.
در بیشتر موارد، مسئله جدی پیش نمی آید و تا زمانی که یخبندان های سخت واقعی نرسیده و زمین با برف پوشانده شود، تولید خود را ادامه می دهد.
سرمازدگی زعفران در پاییز
کجا زعفران بکاریم که به سرما پاییزه نخوریم؟
در دوره خواب و یا به طور کلی دوره رشد گیاه (تابستان)، باران یا آبیاری برای آن مضر است، بنابراین کشت زعفران در مناطق گیلان و مازندران (این مناطق مناطق مرطوب ایران هستند) و مناطق گرم جنوب مرسوم نیست.
زمین های آفتابی و بدون درخت که در معرض بادهای سرد نیز قرار ندارند، مناسب کشت زعفران است. اما در برخی از روستاهای بیرجند و قاین زیر سایه درختچه های زرشک و درختان بادام نیز کاشته می شود که در تابستان آبیاری کمتری انجام می شود.
حداکثر دمای این گیاه بین 35 الی 40 درجه سانتیگراد (دمای رشد زعفران) است. رشد گیاه زعفران در ارتفاع 1300 تا 2300 متری از سطح دریا عملکرد خوبی از خود نشان داده است.
سرمازدگی یعنی چه؟
سرمازدگي، به وقوع پديده افت ناگهاني دما خارج از زمان مورد انتظار (سرماي زودرس)، اطلاق مي گردد. به عبارت دیگر، سرمازدگی به شرایطی اطلاق می گردد كه گیاه در نتیجه بروز درجه حرارت پایین تر از صفر (بسته به گونه و رقم) خسارت می بیند.
سرمازدگی زعفران چطور اتفاق می افتد؟
بیشترین سرمایی که زعفران می تواند تحمل کند ۱۸- الی۲۲- درجه سانتیگراد است. البته گل زعفران از این قاعده مستثنی است.
همانطور که می دانیم نیاز اولیه برای کاشت زعفران دما و رطوبت است، اما در برخی مناطق کاشت زعفران سرمازدگی روی میدهد که معضل بزرگی برای زعفران کاران به شمار می رود و خسارت زیادی به آن ها وارد می کند.
با کاهش دما در اوایل فصل پائیز، زعفران از خواب ظاهری بیدار می شود. علامت فعال شدن زعفران ها رشد جوانه های بنه است که گیاه زعفران با دریافت رطوبت، ریشه می زند و جوانه آن به سمت بالا حرکت می کند که اصولا این جوانه حاوی گل می باشد.
زعفرانی که بر اثر سرما از بین رفته است
تاثیر سرمازدگی بر روی زعفران
اگر زمان رشد جوانه ها در پاییز مصادف با سرما زدگی و کاهش دمای محیط باشد، بسته به تعداد روزهای یخبندان خسارات گوناگونی به کشاورزان وارد می شود.
البته که زعفران به راحتی در برابر سرما آسیب نمی بیند و بیشتر خسارات مربوط به سرمازدگی در دماهای زیر صفر اتفاق می افتد.
سرمازدگی گل باعث لزج شدن گلبرگ و چسبیدن کلاله زعفران به گلبرگ های می شود که این اتفاق باعث می شود که پاک کردن گل در ادامه با مشکل مواجه شود و متعاقبا کیفیت کلاله کم می شود.
سرمای زودرس همچنین باعث یخ زدگی گل داخل جوانه شده و عملکرد مزرعه را به شدت کاهش می دهد.
به گزارش ایسنای استان خراسان رضوی در خصوص کشت زعفران در سال 1399 مدیر جهاد کشاورزی گناباد گفت: میزان خسارت اولین سرمای پاییزی به مزارع زعفران کاخک گناباد ۳ میلیارد ریال برآورد شده است.
وی همچنین ادامه داد: سرمای پاییزی باعث سرمازدگی مزارع زعفران شد که تعدادی از کشاورزان خسارت دیدند و در بررسیهای انجام شده میزان این خسارت ۳۰۰ میلیون تومان برآورد شده است.
وی اظهار کرد: برداشت گل زعفران در بخش کاخک گناباد رو به اتمام است اما در بخش مرکزی شهرستان، برداشت به تازگی شروع شده است.
گل زعفران بعد از باران
انواع سرمازدگی زعفران و راه های مقابله با آن ها
با همه مقاومتی که گیاه زعفران دارداگر برگ و پياز آن دچار سرمازدگي شود، گياه کلا نابود خواهد شد. برای درک بیشتر بهتر است بدانید دو نوع سرمازدگي در زعفران وجود دارد:
سرمازدگی پیاز زعفران
عواملی مانند كاشت سطحي پيازها، يخبندان هاي شديد و آبياري های بي موقع موجب سرمازدگي پيازها مي شود.
علامت سرمازدگی زعفران، زرد شدن برگهای گیاه و مشاهده شدن نقاط خالی در بين رديفهای کاشت است که منجر به از بین رفتن پیازها می شود.
هرچه تعداد بیشتری از پیازها از بين رود نیاز به کاشت مجدد زعفران بیشتر احساس می شود.
سرمازدگی برگ زعفران
در زمستانهاي شدید، برگهاي زعفران سرمازده می شوند و زرد رنگ مي گردند. اين نوع سرمازدگي منجر به از بين رفتن پيازها نمي شود ولي در تضعيف پيازها و تقليل ميزان محصول در سال بعد مؤثر است.
اگر بعد از گذشت از سرماي زمستانه، کمی كود حيواني پوسيده، يا كود ازته به صورت سرک به مزرعه اضافه شود خطر سرمازدگي برگها تا حدودي رفع مي گردد.
طبق تحقیقات انجام شده در خراسان ثابت شد که دمای رشد زعفران برای گلدهی بسیار اهمیت دارد.
محققان همچنین به این نتیجه رسیدند که اگر میانگین دمای تابستان و پاییز 2 درجه سانتیگراد افزایش یابد، گلدهی این گیاه به میزان قابل توجهی به تاخیر می افتد.
البته در پایان ناگفته نماند که روش های گلخانه ای کشت زعفران مانند روش های هیدروپونیک و ایروپونیک از خطرات احتمالی سرمازدگی و یخ زدگی این محصول ارزشمند می کاهد و اصلا شاید یکی از دلایل اینکه کشاورزان به فکر ابداع این روش ها افتاند جلوگیری خطرات غیر قابل پیش بینی مانند سرمازدگی زعفران ها در پاییز بوده است….
پیش از این در مورد نحوه کشت زعفران و حتی شیوه هوا کشت زعفران یا همان آیروپونیک نیز نوشتیم حال می خواهیم به موضوع کشت هیدروپونیک زعفران بپردازیم.
رشته ها ی طلایی زعفران، زعفران را گرانترین ادویه جهان کرده است. وقتی نمی شود طلا را کاشت و بهره برداری کرد چرا نرویم سراغ زعفران؟
زعفران جز محصولاتی به حساب می آید که رشد و پرورش آن سخت است اما غیرممکن نیست. در حقیقت رشد هیدروپونیک احتمالاً آسانتر از رشد عادی است.
زعفران
پرورش زعفران گلخانهای به روش هیدروپونیکی
روش کشت هیدروپونیکی یا آبکشت از لحاظ هزینه اولیه مشابه سایر روش های بسترسازی است اما راندمان کشت و تولید محصول را تا حدود 30 درصد افزایش می دهد و همچنین با توجه به ثابت بودن هزینه هایی که برای سرمایش و گرمایش مصرف می شوند، مقدار سود خالص بیشتر میشود.
در این روش ریشه گیاه باید یا در هوای فوق العاده مرطوب، یا در آب و یا در بعضی مواد جامد (غیر از خاک) که رطوبت را به مقدار بالا در خود ذخیره می کنند، نگهداری شوند. در روش هیدروپونیک، آب موجود در اطراف ریشه، مواد مغذی و اکسیژن را به گیاه میرساند.
در حالت طبیعی و کشت معمولی در فضای باز، زعفران در اواخر تابستان یا اوایل پاییز در زمین کاشته می شود. ولی در کشت هیدروپونیک هر زمان که بتوانید محیط را آماده کنید می توانبد رشد و پرورش زعفران را شروع کنید.
پیازها را می توان تقریباً در دوره های 45 روزه کاشت، گل داد و برداشت کرد.
در هر چرخه، شما باید با بنه های جدید شروع کنید یا منتظر بمانید که گیاهان موجود قبل از گلدهی مجدد و تولید مجدد، مراحل رویشی و خواب خود را طی کنند.
دوره خواب
مرحله بدون محصول و خواب گیاه تقریباً 9 ماه طول می کشد، بنابراین شروع با پیازهای جدید در هر چرخه در واقع مقرون به صرفه ترین راه است.
گزینه دیگر این است که چندین مجموعه از پیازها نگه دارید، پیازهای خفته باید در یک مکان خشک نگهداری و در زمان مناسب کاشته شوند.
اگر قصد دارید به طور هیدروپونیکی زعفران را پرورش دهید ، به سینی های برای نگه داری پیاز ها احتیاج دارید.
آنها برای تولید لاله در هلند طراحی شده اند و برای رشد گیاهانی مشابه زعفران به خوبی کار می کنند. اساساً اتاقهایی با رشد موقت هستند که ریشه گیاهان در آن رشد کرده و پیاز لنگر می اندازد. این محیط برای رشد ریشه هاست و هنگامی که ریشه ها رشد می کنند ، باید به یک محیط انعطاف پذیر تر منتقل شود تا از آسیب به پیازچه جلوگیری شود.
شما همچنین می توانید قبل از انتقال پیازها به یک محیط مناسب تر از جعبه های مکعب مستطیلی که در دسترس تر از سینی های گفته شده هستند، استفاده کنید.
گلدهی با شروع کاهش دما و تأمین رطوبت کافی آغاز می شود. در روش هیدروپونیک، رطوبت نباید مسئله ساز باشد.
نگهداری و تکثیر زعفران هیدروپونیک
زعفران
یکی از مزایای سیستم هیدروپونیک این است که دما باید توسط پرورش دهنده تنظیم می شود. دامنه 15-18 درجه سانتی گراد با درجه حرارت شبانه 12 سانتی گراد برای گلدهی مناسب است.
در صورت گرم شدن بیش از حد گل و دمای خیلی سرد برایرگیاه ضرر آفرین است.
دمای اتاق رشد باید طوری تنظیم شود که گرمای خشک تابستان را القا کند و به دنبال آن شرایط مرطوب و خنک تری ایجاد کند تا باعث گلدهی شود.
نور
14 – 16 ساعت نور روزانه طول روز برای تحریک گلدهی مطلوب است. بعد از گلدهی طول روز می تواند به 12 تا 14 ساعت کاهش یابد.
شکوفه گل، در شرایط مناسب ، معمولاً طی 3-2 هفته پس از کاشت اتفاق می افتد.
پس از ظهور گلها، تقریباً طی 3 روز کاملاً باز می شوند، پس از باز شدن ا آماده برداشت هستند.
مزایای کشت هیدروپونیک زعفران
سیستم های هیدرو پونیک که در مکان های بسته و یا محیط های باز با دوره رشد کوتاه ولی با سرعتی بسیار بالا به حساب می آیند، جزو روش ها و سیستم هایی هستند که کشورهای چین، آمریکا، فرانسه، کانادا، آلمان و غیره از آن ها همواره استفاده می کند. در حال حاضر در ایران هم گیاهانی مانند کاهو و گوجه فرنگی و خیار و سایر سبزیجات نیز به همین شیوه یعنی سیستم کشت هیدرو پونیک به عمل می آید.
کشت گلخانه ای هیدروپونیک
یکی دیگر از مزایای روش هیدروپونیک کاهش مصرف سموم می باشد. زیرا در روش هیدروپونیک بستر کشت به طور مداوم تعویض می شود. همچنین کود مورد نیاز به میزان خیلی کم و به طور کاملا یکنواخت امکان پخش دارد.
این روش کاملا اقتصادی و مقرون به صرفه هستند و همین طور مدت زمان برداشت آن ها بسیار کوتاه است. یکی از بزرگ ترین مزایای این سیستم کشت، آن است که از فضای کشت به طور حداکثری استفاده می شود. شما با داشتن فضای کمی هم می توانید مقدار محصول بسیار زیادی تولید کنید.
کاهش مصرف آب یکی دیگر از مزایای کشت هیدروپونیک است زیرا در این روش دیگر نفوذ عمقی آب در خاک مفهومی ندارد و راندمان آبیاری بالاست.
مهمترین مزیت کشت هیدروپونیک و یا به عبارتی کشت گاخانه ای رعایت بهداشت است، زیرا علی رغم کشت خاکی دیگر مساله پسماند مواد آلی، بیماری های قارچی و میکروبی و حشرات وجود ندارد.
تولید گلخانه ای نه تحت تاثیر آب و هواست و نه فصل فقط با توسعه سیستم قابل قبول، می توان تولیدات فوق العاده ای داشت.
کشت هیدروپونیک زعفران
در این باره سعید وصال عضو هیات علمی پژوهشکده علوم گیاهی دانشگاه فردوسی مشهد با خبرگزاری ایسنا گفتگویی داشته ند، ایشان با اشاره به اینکه کشور ما کشوری خشک و نیمه خشک بوده که باید در این فضا قدر آب را دانست، اظهار کرد: در این کشور کشاورزی سنتی دیگر پاسخگو نبوده و بسیاری از رودخانهها و چشمهها در حال خشک شدن است و سطح آبهای زیرزمینی نیز با افت زیادی همراه بوده است.
وی ادامه داد: در حال حاضر چاههایی که در دشت مشهد حفر میشود، بیش از 200 متر عمق دارد؛ این به معنای آن است که آبی باقی نمانده و اگر این روند ادامه یابد، شاید شهرهای بزرگی مانند مشهد دچار بحران آبی شود و باید برای این آینده چارهای اندیشید. در این شرایط کشاورزی سنتی نباید و نمیتواند ادامه پیدا کند.
بشر در این مدت بیکار ننشسته و کشت هیدروپونیک چیزی نیست که کم سابقه باشد و سوابق آن به سال 1920 باز می گردد. در آن سالها به جهت برخی محدودیتها این تکنیک پیشرفت زیادی نکرد. از سال 1990 محققان تمرکز زیادی بر این روش انجام دادند و کشت هیدروپونیک طی یک دهه پیشرفتهای زیادی داشته است.
وی با اشاره به تاثیر این روش بر کیفیت محصولات زراعی عنوان کرد: گیاهانی که در خاک کشت میشوند، میتواند انواع و اقسام تنشها مانند شوری، خشکی و… را داشته باشد که این مسائل بر کیفیت آن اثرگذار است. در حقیقت خاک خیلی تحت کنترل نیست ولی در این روش خاک بیشتر تحت کنترل است.
ایشان در این گفتگو در خبرگزاری ایسنا به طور کامل در رابطه با مزیت های روش هیدروپونیک، روند آن در ایران و جهان صحبت کرده اند. (کلیک کنید)
زعفرانگیاه ارزشمندیست که به طلای سرخ معروف است. امروزه کشت هرچه بهتر این طلای سرخ رقبای زیادی را در جهان برای هم تراشیده است.
ولی نام ایران در بازار جهانی همواره در کنار نام زعفران آورده شده است و این وابستگی تاریخی میان ایران و کشت زعفران اعتبار بالایی را برای ایران در این بازار آورده است.
امروزه بسیاری از کشورهای جهان در صدد کشت زعفران و سود حاصل از صادرات آن برای افزایش قدرت اقتصادی و صادراتی خود هستند.
کشورهای چین، هندوستان، ترکیه، امارات و اسپانیا در بر سر نحوه کشت و مقدار بازده زعفران در جهان در رقابتند. کارشناسان معتقدند با اجرای طرح های جامع زعفران، کماکان مهلتی به رقیبان داده نشود. چنانچه یکی از کشورهای مدعی، زعفران را با قیمت ارزان تری در بازار جهانی عرضه کند، جایگاه ایران به خطر خواهد افتاد. لذا با افزایش عملکرد محصول، قیمت و ارزش تمام شده آن برای کشاورز حفظ می شود و رقابت آسان تر خواهد شد.
رسیدن به این هدف جز با همکاری واحدهای علمی_تحقیقاتی با کشاورزان و تولیدکنندگان ممکن نیست.
امروزه در جهان برای تولید بیشتر و عملکرد بیشتر محصولات کشاورزی از روش هایی مانند کشت گلخانه ای، سیستم های آب کشت یا همان هیدرو پونیک و هوا کشت یا ایروپونیک استفاده می کنند.
تجهیزات مورد نیاز برای سیستم کشت گلخانه ای زعفران بر پایه ایروپونیک
مکان سر پوشیده برای تولید
مخزن آب
کولر آبی
طبق کشت (سینی یا یا قالب های نگهدارنده زعفران)
قفسه بندی
سیستم تایمینگ
مه پاش
روش کشت
همانطور که گفته شد یکی از روش های کشت نوین زعفران کشت ایروپونیک یا بدون خاک است که در این روش ریشه گیاه در هوا معلق است و به خاک احتیاج ندارد و تمام مواد مغذی مورد نیاز گیاه از طریق اسپری کردن به مصرف گیاه می رشد.
کشت گلخانه ای زعفران
علت اصلی این کار جلوگیری از پوسیدگی ریشه گیاه و انتقال بیماری هاست. در این روش تنها با کنترل رطوبت محیط رشد گیاه به وسیله مه پاش ها مواد مغذی و شرایط محیطی گیاه را تعیین خواهید کرد.
در این روش هر ساله در اواخر بهار، پیاز گیاه را از خاک جدا می کنند و در محیطی با تهویه مناسب قرار می دهند. در ماه شهریور پیازهای درشت و سالم درون سینی های مخصوص قرار می گیرند و به گلخانه برده می شوند با تنظیم دما، نور و رطوبت توسط کشاورز بعد از یک ماه پیاز ها شروع به جوانه زنی می کنند.
در این مرحله جوانه های اضافه حذف می شوند. پیازها پس از گلدهی و چیدن گل های زعفران ضدعفونی می شوند و به خاک باز گردانده می شوند تا سال بعد دوباره این چرخه تکرار شود.
محصول برداشت شده در روش های کاشت نوین زعفران به دلیل استفاده از پیازهای سالم و درشت چند برابر کشت به روش معمول است.
بدیهی است که همچنین زعفران ها با کیفیت تر، گران تر و پرفروش ترند بنابراین این روشها توجیه اقتصادی دارند.
کشت ایروپونیک فشار بالا
ناسا در گزارشی اعلام کرده است که روش کشت ایروپونیک پرفشار (HPA) کارآمدترین روش برای پرورش گیاه در فضا می باشد. مطالعات دیگری کارایی این روش بر روی زمین را نیز اثبات کرده اند. در این روش فشار بالا سبب می شود تا قطرات آب تا اندازه 50 میکرون کوچک شوند و به همین دلیل به مقدار بیشتری توسط گیاهان جذب می شوند. با انجام این روش هزینه های مربوطه به شدت کاهش می یابد.
گشت گلخانه ای زعفران در چه مناطقی توصیه می شود؟
کشت گلخانه ای زعفران
اگر در منطقه ای زندگی می کنید که محدودیت آب و هوایی دارید، مثلا در شمال یا جنوب هستید و یا محدودیت زمین کشاورزی هستید یعنی در بافت شهری زندگی می کنید و یا در منطقه شما آب به فراوانی یافت نمی شود، از راه کشت زعفران می توانید کشاورز موفقی شوید.
مزایای سیستم کشت گلخانه ای زعفران بر پایه ایروپونیک
یکی از مهم ترین مزیت های این روش کاهش هدر رفت آب می باشد.
احتیاجی به زمین کشاورزی با مساحت زیاد آماده سازی زمان بر آن نمی باشد. فقط زمینی برای انتقال پیازها بعد از گلدهی در پایان هر چرخه مورد نیاز است.
در گلخانه ها می توان به صورت متراکم چندین برابر مساحت خود گلخانه و یا زمین های زراعی، زعفران به عمل آورد.
سمپاشی راحت و کنترل ساده علف های هرز از دیگر مزایای آن است.
پیاز زعفران از بیماری ها و جوندگان زنده ی خاک به دور است.
شرایط محیطی و متعاقبا راندمان و عملکرد محصول قابل تنظیم و کنترل است.
کارشناسان اثبات کرده اند که در کشت به روش معمول به دلیل وجود فضای باز و تابش مستقیم نور خورشید عطر و بوی زعفران، رنگ آن و همچنین کیفیت و طعم کلاله کاهش پیدا می کند که در کشت گلخانه ای چنین عواملی گل زعفران وجود ندارد و کیفیت بهتر است.
علی رغم هزینه راه اندازی بالا در روش های گلخانه ای، اگر کشاورز مصر به بهره وری بالا باشد می تواند بعد گذشت 2-3 سال بازگشت سرمای قابل توجهی داشته باشد. زیرا در این روش در هزینه های مراقبت، ابیاری و غیره صرفه جویی می شود.
عملکرد محصول در هکتار چیزی حدود 3 الی 4 برابر کشت به روش معمول می باشد.
در ادامه ویدیوی منتشر شده در کانال آپارت مجله جالیزان را مشاهده می کنید که این ویدئو شامل مصاحبه کشاورز ابرکوهی با صدا و سیماست که در منزل خود به کشت ایروپونیک رعفران پرداخته است:
جمع بندی
گیاه زعفران گیاه کم آب و ارز آوری است، با توجه به وضعیت آب و هوایی ایران و خشکسالی های پیش رو تولید زعفران آن هم با سیستم های نوین کشت امید کشاورزی ایران علی الخصوص مردم خراسان است.
کشت زعفران از گذشته در ایران مورد توجه کشاورزان علی الخصوص کشاورزان قسمت شرقی ایران قرار گرفته است. زعفران از قدیم و همیشه، اسم و رسم اعیانی داشته و قیمت آن هم کم از طلا و جواهر نبوده، زعفران یکی از گیاهان گران قیمت است که به علت نداشتن مخارج کاشت، در صورت مراقبت و ناز و نوازش همه جانبه سود سرشاری را به کشاورز میدهد!
این محصول آنقدر گران است که شاید تعجب کنید و یا کاشت آن برایتان رویایی باشد ولی در جواب به سوال “آیا می توانم زعفران خودم را برداشت کنم؟” پاسخ بله است؛ می توانید زعفران را در باغچه خانه خود پرورش دهید!
چرا زعفران گران است؟
زمان کاشت زعفران
زعفران بسیار ارزشمند و گران است زیرا یک محصول به شدت پر زحمت است. هر گل دارای سه بخش رشته مانند در مرکز است. بیش از 80،000 گل پیاز باید پرورش داده شود، از آنها مراقبت شود و به صورت دستی فرآوری شود تا نیم کیلو زعفران تهیه شود. از همه این ها گذشته این گیاه دارای خواص دارویی بسیار ارزشمندی است و همچنین طعم دهنده و رنگ دهنده بسیار مطبوعی می باشد.
زمان کاشت زعفران
زعفران گیاهی چند ساله است که باید صبر کنید تا آنها را 6-8 هفته قبل از اولین یخبندان عمیق فصل کاشت کنید. بعد از اینکه زعفرانها را در زمین کاشتید، آنها را 1-2 بار در هفته آب دهید. در حالی که گیاه شما باید در 6-8 هفته گل بگیرد، ممکن است برداشت آن یک سال طول بکشد.
جالب است بدانید که غده زعفران در زمین به مدت 4 الی 7 و در بعضی مناطق تا 10 سال باقی می ماند و محصول می دهد و احتیاجی به کاشت مجدد در سال های بعد ندارد. چه گیاه خوبی!
چرخه رشد زعفران از اوایل مهر شروع می شود و تا اوایل اردیبهشت ماه ادامه دارد و در اردیبهشت ماه به خواب بهاری و تابستانی میرود. در دوره خواب به هیچ عنوان نباید آبیاری نمود چون باعث شکستن خواب و چرخه طبیعی آن می گردد.
کدام خاک برای رشد زعفران مناسب است؟
وقتی گیاه درون خاک قرار می گیرد، به خوبی در خاکهای اسیدی تا خنثی، ماسه ای، لومی و شنی رشد می کند. این گیاه به خاکهایی با زهکشی خوب احتیاج دارد و pH بهینه خاک برای زعفران 6 تا 8 است و از خاکهای سنگین باید اجتناب شود.
آماده سازی زمین در کاشت زعفران اهمیت زیادی دارد و بهتر است در فصول سرد و با شخم های عمیق خاک را آماده کنید.
عملیات کاشت زعفران
مهم ترین مرحله کاشت زعفران تهیه پیاز مرغوب می باشد که بهترین زمان آن تیر تا اواخر شهریور است. قبل از اینکه پیازچه ها درون خاک قرار بگیرند نباید در معرض هوای آزاد باشند به دو دلیل؛ اول اینکه در معرض انواع آفت و بیماری ها قرار می گیرند و دوم اینکه جمع کردن توده ای پیاز در یک جا باعث افزایش دمای پیازچه ها شده و این شرایط منجر میشود که قوه نامیه پیازچه به شدت پایین بیاید و شرایط برای انواع بیماری ها افزایش یابد، هرچقدر فاصله بین آوردن پیازچه ها تا کاشت آنها کمتر باشد بهتر است.
در زمان کشت، پیاز باید سالم و به دور از هر نوع آلودگی کنه و قارچ باشد. برای همین باید قبل از انتقال و کاشت پیاز، حتما پیازها را ضدعفونی نمود، برای جلوگیری از حمله آفات و امراض پس از کاشت زعفران قبل از کاشت پیازچه ها را با سموم جیوه ای مانند سرزان، تری تیزان، گرانوزال آغشته نمود.
برای کاشتن پیاز زعفران ابتدا چالههایی را در یک ردیف حفر می کنند و در داخل هر چاله از 15 – 3 پیاز قرار میدهند. عمق کاشت پیاز 20 – 15 سانتیمتر در نظر گرفته می شود و سر پیازها باید رو به بالا قرار گیرد. علت کاشتن در عمق 20 سانتیمتری این است که در سرمای زمستان و گرما و تنش تابستان مصون می مانند.
عملیات کاشت زعفران
مهمترین آفت زعفران کنه و موش صحرایی می باشد. جهت شناسایی آفات و اینکه آیا پیازچه ها سالم هستند باید به طور متناوب اقدام به بازدید زمین و پیازچه ها شود.
به طور متوسط باید ماهی ۳ بار اقدام به حفر شیارها یا چاله در نقاط مختلف مزرعه نموده و پیازچه ها برای بررسی سالم بودن و آلوده نبودن بازدید شود.
برای جلوگیری از سرمازدگی زعفران چه کنیم؟
سرمازدگی زعفران تا حدودی برای گیاه قابل تحمل است. به طور کلی گیاهی نیمه گرمسیری است و در مکانهایی با زمستانهای معتدل و تابستانهای گرم و خشک به خوبی رشد می کند. زعفران در برابر سرما بسیار مقاوم است، اما چون دوره رشد آن با پاییز، زمستان و اوایل بهار همزمان است، طبیعتا به آب و هوای مناسب و معتدل نیاز دارد.
گیاهان زعفران می توانند سرمازدگی ملایم را تحمل کرده و در پاییز به رشد خود ادامه دهند. اما کاهش ناگهانی دما به شدت مشکل ساز می شود. برای مطالعه بیشتر در مورد راه های کنترل سرمازدگی گیاه زعفران به مجله جالیزان مراجعه کنید.
کشت هیدروپونیک زعفران
کشت هیدروپونیک زعفران از روش های پر طرفدار و پر بازده کشت زعفران می باشد. این روش از لحاظ هزینه اولیه مشابه سایر روش های بسترسازی است اما راندمان کشت و تولید محصول را تا حدود 30 درصد افزایش می دهد و همچنین با توجه به ثابت بودن هزینه هایی که برای سرمایش و گرمایش مصرف می شوند، مقدار سود خالص بیشتر میشود.
کشت ایروپونیک زعفران
یکی دیکر از روش های کشت زعفران کشت ایروپونیک زعفران یا بدون خاک است که در این روش ریشه گیاه در هوا معلق است و به خاک احتیاج ندارد و تمام مواد مغذی مورد نیاز گیاه از طریق اسپری کردن به مصرف گیاه می رشد.
گل دهی زعفران
گل دادن زعفران تا حدود زیادی تابع آبیاری اولیه میباشد در این خصوص برای اینکه در برداشت آن مشکلی وجود نداشته باشد، بهتر است زمین به قطعات مختلف تقسیم بندی شود و با فاصله چند روز از هم هر قطعه آبیاری شود تا بدین صورت دوران اوج گلدهی قطعات با یکدیگر همزمان نباشد.
قبل از اینگه گلدهی شروع شود، نیاز به یک آبیاری عمیق وجود دارد و بعد از گاورو شدن زمین اقدام به سله شکنی می کنند. بسته به شرایط آب و هوایی و بارندگی منطقه اقدام به آبیاری دوم در اواخر آبانماه یا اوایل آذر ماه و آبیاری سوم در اسفند ماه می کنند، در مناطقی که بارندگی در پاییز و زمستان مطلوب باشد نیازی به آبیاری سوم نیست.
علف های هرز با رقابت کردن با گیاه زعفران سبب کاهش محصول می شوند، علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت و برداشت مزاحمت هایی ایجاد کنند و میزبان تعداد زیادی از بیماریها و آفات باشد، در مزارع زعفران بعد از آبیاری دوم یعنی بعد از برداشت گل، وجین انجام میشود.
هر هکتار زعفران کاری به 50 ـ 30 تن کود حیوانی پوسیده به همراه 200 کیلوگرم کود شیمیایی مثل فسفر و پتاس نیاز دارد و نباید به زمین کود تازه حیوانی استفاده نمود.
هر سه سال یک بار 100 کیلو کود اوره به همراه 15 ـ 10 تن کود حیوانی برای زمین لازم است. توجه داشته باشید برای این گیاه به هیچ عنوان نباید از کود تازه استفاده کنید!
بهترین عملکرد این گیاه در آفتاب کامل، خاک با زهکشی خوب و غنی از مواد آلی است. زعفران یک گیاه نیمه گرمسیری می باشد و در مقابل گرما و سرما مقاومت خیلی خوبی از خود نشان می دهد و در مناطقی که دارای زمستان ملایم و تابستان گرم و خشک دارد می توان آن را کشت کرد.
هرچند میتوان این گیاه را در شرایط گوناگون با روش های مختلف پرورش داد چراکه پس از مدتی گیاه زعفران به شرایط محیطی عادت می کند.
چه مقدار زعفران از یک گیاه دریافت می کنید؟
حدود 50 تا 60 گل زعفران حدود 1 قاشق غذاخوری ادویه تولید می کند، بنابراین برای دانستن حجم تولیدی خود باید این نکته را در نظر داشته باشید تا بدانید چه تعداد گیاه بکارید. اما این را هم بخاطر بسپار که این گیاه به سرعت تکثیر می شود، بنابراین در مدت چند سال شما به اندازه کافی آن را خواهید داشت.
تغذیه گیاه زغفران از طریق محلول پاشی
محلول پاشی زعفران روشی است که برای تقویت پیاز دختری و افزایش گلدهی زعفران استفاده می شود. زعفران یکی از گیاهان مهم در صنعت کشاورزی و داروسازی ایران است و گیاه گران قیمتی محسوب می شود. بسیاری از مزرعه داران به نیاز و تغذیه گیاه زعفران در این مرحله زایشی مجدد توجهی نمی کنند و با بازدهی پایین در مزرعه خود مواجه می شوند. اما با انجام اقدامات صحیح مدیریتی مانند کوددهی در این دوره می توان بازدهی مزرعه را بالا برد. یکی از مهم ترین اقدامات مدیریتی که می شود برای این کار انجام داد روش محلول پاشی زعفران است.
زمان برداشت زعفران
برداشت زعفران بستگی به زمان آبیاری دارد ولی معمولا در آبان شروع به گلدهی میکند که در طول ۲۰ الی ۳۰ روز فصل گلدهی باید هر روز گلبرگ های آن چیده شوند.
هنگامی که گیاه در پاییز گل می دهند، رشته های زعفران را با برداشتن موهای بلند و روشن نارنجی-قرمز از مرکز گلها با استفاده از موچین و یا قیچی برداشت کنید. هر گل فقط 3 کلاله تولید می کند، بنابراین آنها را با دقت برداشت کنید.
بیماری های زعفران کدامند؟
همانطور که میدانید دوره رشد گیاه زعفران عمدتا از اوایل پاییز تا اواخر بهار به طول می انجامد. دیده شده که باکتری های مولد بیماری منجر به خزان زودرس و زرد شدن برگ های گیاه در فصل زمستان می شود. بیماری های زعفران همچنین می توانند موجب نرم شدن جوانه ها و برگ های تازه و نیز ایجاد لکه هایی بر روی پیاز زعفران و برگ ها می شود. برای اطلاع از آن ها و مطالعه بیشتر در موزد بیماری های باکتری گیاه زعفران به مجله جالیزان مراجعه کنید.
چگونه زعفران را خشک کرده و ذخیره می کنید؟
زعفران را در یک ظرف بدون هیچگونه هوایی و در یک مکان خنک و تاریک تا حداکثر شش ماه برای طعم دادن ذخیره کنید. این گیاه نیز مانند سایر گیاهان و ادویه ها نسبت به نور حساس است، بنابراین برای محافظت بیشتر از آن، بسته را درون فویل بپیچید. خراب نمی شود، اما با افزایش سن، عطر و طعم خود را به طور فزاینده ای از دست می دهد.
خشک کردن زعفران
بهترین و بیشترین تولیدکننده زعفران
بهترین زعفران جهان از یونان تهیه می شودکه توسط بسیاری از سرآشپزهای خبره ی جهان به عنوان بهترین شناخته می شود. ایران بزرگترین تولیدکننده زعفران در جهان است و بیش از 90٪ از تولید جهانی را به خود اختصاص داده است.
نزدیک به 95٪ زعفران ایرانی در دو استان خراسان جنوبی و خراسان رضوی در شمال شرقی ایران کشت می شود. هندوستان به همراه اسپانیا، ایتالیا، یونان، مراکش و آذربایجان در رتبه های بعدی هستند.
به نقل از سازمان توسعه تجارت ایران، محمود بازاری در این خصوص اظهار داشت: صنعت زعفران ایران حدود 118 هزار هکتار سطح زیرکشت دارد که عمدتا در مناطق محروم و کمبرخوردار استانهای خراسان جنوبی، خراسان رضوی و برخی دیگر از استانهای کشور است و با تولید بیش از 400 تن زعفران و استقرار و سرمایهگذاری واحدهای سورت و بستهبندی و فرآوری این محصول استراتژیک در این مناطق، پتانسیل بالایی برای ارزآوری دارد.
