در این مطلب سعی بر معرفی بیماری های مهم پیاز و ارائه راه های پیشگیری و مبارزه با آفات پیاز می باشد:

پوسیدگی خاکستری پیاز Onion gray blight

این بیماری بر اثر وجود سه نوع قارچ Botrytis squamosal، Botrytis Cinerae و Botrytis.allii رخ می دهد. شرایط مساعد برای پیشرفت بیماری پوسیدگی خاکستری پیاز وجود رطوبت و عدم تهویه مناسب می باشد. این بیماری به صورت بذر زاد هم اتفاق می افتد.

پیازهای سفید به دلیل آبدار بودن فلس ها نسبت به پیاز های قرمز و زرد در برابر بیماری حساسیت بیشتری دارند.

خسارت

در ابتدا فلس های خارج در قسمت گردن و یا در محل ایجاد زخم نرم می شوند و رفته رفته سایر فلس ها پوسیده می شوند. پوسیدگی عمیق قهوه ای با کپک خاکستری و اسکلروت های سیاه خود را نشان می دهد. قارچ ها به داخل پیاز نفوذ می کنند و باعث پوسیدگی کامل و آبکی شدن پیاز می شوند و بوی نامطبوعی ایجاد می کنند.

نوع قارچ B. squamosal سوختگی بسیار شدید در برگ ایجاد می کند و گیاه را نابود می کند.

قارچ نوع B. Cinerae تنها نقاط ریز قهوه ای رنگ روی برگها ایجاد می کند.

قارچ نوع B. allii معمولا به غده پیاز حمله می کند و به عنوان پاتوژن برگی زیاد مطرح نیست، اما به ندرت به برگ های زخمی حمله کرده و موجب تولید لکه های ریز می شود.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم مثل پیازهای رنگی و عدم کاشت پیازهای سفید در مناطق مستعد بیماری

کاشت بذور سالم و عاری از بیماری

رعایت تناوب زراعی با صیفی جاتی مانند کاهو، کرفس و گروهی از غلات

برداشت پیاز بعد از رسیدن کامل برگ ها و جدا نکردن برگ ها قبل از برداشت.

خشک کردن پیازها قبل از انبار کردن به این صورت که 48 ساعت در دمای 30 الی 35 درجه سانتی گراد قرار داده شوند و نگهداری آن ها در انبارهایی با تهویه مناسب

عدم آبیاری مزرعه از سه هفته مانده به برداشت

جلوگیری از زخمی شدن پیاز در زمان برداشت، زیرا زخمی شدن راهی برای نفوذ قارچ و وقوع بیماری پیاز است.

سمپاشی با دی تیوکارباماتها

پوسیدگی ریشه و طبق پیاز Onion basal and Root Rot

عامل بیماری پوسیدگی ریشه و طبق پیاز قارچ های Fusarium oxysporum f.sp cepae و Fusarium Solani می باشد.

خسارت

بهترین دما برای رشد قارچ های مولد بیماری 26 الی 27 درجه سانتی گراد است. در اوایل بهار نوک برگ ها زرد می شوند و به تدریج به سمت پایین برگ ها توسعه می یابند.

زمانی که غده ها کمی رشد کردند بیماری پیازه به صورت لکه ای در مزرعه دیده می شود. رفته رفته با رسیدن پیاز عامل بیماری، موجب پوکی و له شدن پیاز خواهد شد و ریشه های پیاز به رنگ های قهوه ای، صورتی و یا بنفش در می آیند.

کنترل و مبارزه

رعایت تناوب زراعی

عدم استفاده زیاد از کودهای ازته

ضدعفونی نشاء های پیاز با قارچ کشهایی مانند کاپتان

مبارزه با حشرات خاکزی جهت جلوگیری از ایجاد زخم در پیاز

رعایت استاندارها در هنگام برداشت و انبار کردن (دمای صفر درجه سانتی گراد و رطوبت 60 الی 70 درصد)

ریشه سرخی پیاز Onion pink root

ریشه سرخی یا همان ریشه صورتی یکی از بیماری های مهم پیاز در مزارع کشت پیاز به شمار می رود، عامل بیماری قارچ Phoma terrestris می باشد.

خسارت

گیاهان آلوده در اثر بیماری ریشه سرخی پیاز رشد کمی می کنند و به راحتی بالغ می شوند. پیازها کوچک می مانند و به هیچ عنوان بازار پسندی ندارد.

ریشه های گیاه به صورت غیر طبیعی رشد می کنند و پس از مدتی به رنگ صورتی و سپس قرمز و قهوه ای در می آیند. برگ های اولیه گیاه زرد می شوند و رفته رفته به رنگ بنفش در می آیند.

کنترل و مبارزه

شخم و خاکورزی مناسب جهت تسطیح زمین قبل از کاشت و به دنبال آن آبیاری یکنواخت موثر است.

رعایت کامل بهداشت زراعی

از بین بردم کامل بقایای گیاهی بعد از برداشت محصول

رعایت تناوب زراعی محصول

به منظور جلوگیری از بیماری ریشه سرخی پیاز از کشت متناوب پیاز و گیاهان هم خانواده با آن جلوگیری شود.

لهیدگی باکتریایی پیاز Onion bacterial mushy rot

عامل این بیماری، باکتری های Pectobacterium carotovorum pv. Carotovorum و Dickeya chrysanthemi می باشد که در زمان انبار کردن موجب پوسیدگی و خسارت پیازها می شوند.

خسارت

آفت مگس پیاز به راحتی می تواند این بیماری را منتقل کند. همچنین بارش باران، آبیاری و سایر حشرات سبب انتقال بیماری می شوند. شرایط مساعد برای رشد این بیماری آب و هوای گرم و مرطوب و وجود زخم بر روی پیاز می باشد. که این زخم ها می تواند از طریق آفتاب سوختگی، صدمات مکانیکی و غیره ایجاد شود.

باکتری های عامل بیماری لهیدگی پیاز پس از رشد کامل گیاه از طریق گردن وارد پیاز می شوند و یک یا چند فلس را آلوده می کنند. رنگ فلس های آلوده زرد یا قهوه ای روشن می شوند و رفته رفته پیشرفت می کنند. با فشار دادن پیازهای آلوده مایعی بد بود از گردن پیاز خارج می شود.

کنترل و مبارزه

در این مورد بیماری نیز زخمی نشدن پیازها در مراحل مختلف بسیار اهمیت دارد. دقت شود که اندام های هوایی گیاه قبل از برداشت کاملا رسیده باشند. کنترل توامان آفات پیاز نیز اهمیت دارد.

دمای مناسب انبار صفر درجه و رطوبت نسبی آن 70 درجه سانتی گراد باشد.

استفاده از باکتری کش هایی بر پایه مس کارساز است.

آنتراکنوز پیاز Onion anthracnose

عامل بیماری آنتراکنوز پیاز قارچ Colletotrichum circinans می باشد.

خسارت

خسارت اعظم این بیماری عدم بازارپسندی محصول می باشد زیرا در صورت بروز بیماری آنتراکنوز پیاز لکه های دایره ای شکل سیاه رنگ روی پوست پیاز ایجاد می شود.

کنترل و مبارزه

پیازهای رنگی به دلیل دارا بودن برخی مواد سمی به این بیماری مبتلا نمی شوند. کاشت پیازهای رنگی به جای پیاز سفید راهی برای گریز از این بیماری پیاز است.

رعایت تناوب زراعی در کشت محصولات

برداشت به موقع محصول قبل از شیوع آلودگی

کنترل رطوبت به میزان زیر 70 درصد در انبار

سیاهک پیاز Onion smut

عامل بیماری سیاهک پیاز قارچ Urocystis cepulae می باشد. که با ایجاد رگه های سیاه پر شده با اسپورهای قارچی پیازهای جوان را آلوده می کند.

خسارت

رگه هایی در داخل برگ ها، غلاف برگ ها و غده پیاز دیده می شوند.

برگ های بیمار پیچیده می شوند و ظاهرشان تغییر می کند، همچنین گیاهان آلوده کوتوله می مانند و رفته رفته به طور کامل نابود می شوند.

کنترل و مبارزه

استفاده از بذور سالم و ضدعفونی آن ها با استفاده از سم بردوفیکس

کاشت ارقام مقاوم به بیماری

رعایت تناوب زراعی با گیاهانی با دوره رشد کوتاه تر

شخم و خاکورزی مناسب جهت تهویه خاک

شناخت آفات مهم پیاز و راه های کنترل و مبارزه با آن ها جهت کشت پیاز که یک محصول همیشگی و مهم است، برای کشاورزان بسیار حائز اهمیت می باشد. در ادامه به معرفی آفات پیاز و برخی اختلالات و عوارض شایع در گیاه پیاز پرداخته می شود.

آفت مگس پیاز Hylemyia antique

مگس پیاز بر روی پیاز و تره و سیر تاثیر می گذارد. حشره کامل این آفت طولی حدود 6 الی 7 میلی متر دارد و رنگ آن خاکستری متمایل به زرد است. سطح بدنش کرکی شکل و پوشیده از مو است. تخم خود را بر روی خاک، روی برگ گیاه و یا روی غده پیاز می گذارد. رنگ تخم سفید شیری بند دار و به شکل بیضی کشیده است.

طول لاروهای آفت مگس پیاز 6 الی 8 میلی متر است و  زمانیکه تبدیل به شفیره می شود به رنگ زرد مایل به قهوه ای در می آید.

خسارات

به طور کلی هر لاروی جوان می تواند 3 تا 5 گیاه پیاز را از بین ببرد. لاروها بافت پیاز را سوراخ می کنند و از فلس ها تغذیه می نمایند.

مگس ها عمدتا بر روی پیازهای درشت و خسارت دیده تخم ریزی می کنند. آفت مگس پیاز علاوه خسارت های عنوان شده به صورت غیرمستقیم و به کمک قارچ ها و باکتری های بیماری زا نیز مسبب خسارت بر روی گیاه پیاز می شوند.

کنترل و مبارزه

رعایت تناوب زراعی

استفاده از تله های چسبنده و طعمه ها در هنگام ظهور حشرات کامل

سمپاشی با استفاده از سموم شیمیایی؛

تری کلروفون به میزان 1/5 درهزار

دیپترکس به میزان 1/5 در هزار

پرمترین، موونتو، استامی پراید + کنفیدور، دیکلروس به میزان متناسب با شدت آفت پیاز مشاهده شده.

آفت تریپس پیاز Thrips tabaci

آفت تریپس پیاز از جمله آفات مهم کشت پیاز به شمار می آید. این آفت بر روی محصولات دیگری همچون گندم، یونجه، گوجه، باقالا و غیره نیز خسارت وارد می کند.

حشره بالغ این آفت کوچک است و به رنگ قهوه ای روشن مایل به زرد است و بر روی سینه و شکم آن نوارهای تیره ای وجود دارد. رنگ تخم آن سفید مایل به زرد است و به حدی کوچک است که باید با میکروسکوپ دیده شود. شفیره آن هم بسیار کوچک و درای بال و شاخک می باشد. فرم نا بالغ حشره پرواز نمی کند و بیشتر بر روی ساقه گیاه دیده می شود.

خسارات

بیشترین و مهم ترین خسارت ای آفت در زمان جوانه زنی و در داخل خاک است. به دلیل کوچک بودن و قرار گرفتن در لا به لای شاخ و برگ ها در زمان ظهور اولیه به راحتی قابل تشخیص نمی باشند. بیشترین تغذیه این آفت از برگ های جوان در قسمت گردن داخلی است.

تغذیه آفت تریپس از پیاز سبب کاهش اندازه غده ها و به طور کلی ضعف گیاه می شود. لکه های زرد، قهوه ای و یا نقره ای بر روی بگ ها ایجاد می کنند و سبب پیجچیدگی نوک برگ ها و بدشکلی و کوچک ماندن آن ها می شوند.

همچنین آفت تریپس پیاز سبب انتقال برخی بیماری های ویروسی نیز می شود.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم در مزرعه

ضدعفونی بذور با استفاده از حشره کش گاچو به میزان 7 گرم در هزار

همچنین باید دقت نمود در کاشت نشا هیچ حشره ای وجود نداشته باشد.

از بین بردن علف های هرز و همچنین بقایای گیاهی مزرعه

شخم عمیق و خاکورزی مناسب موجب از بین بردن آفات خواهد شد.

کنترل بیولوزیک با استفاده از سن شکارگر اوریوس

استفاده از سموم شیمیایی؛ دسیس،کونفیدور به صورت خاکی، پروتئوس، دیکلروس، دورسبان، موونتو به میزان تشخیص داده شده به نسبت هجوم آفات در مزرعه (سموم باید به داخل برگ های گیاه نفوذ کند). در این راستا می توانید از مشاوره رایگان گیاه پزشکان جالیزان استفاده نمایید.

اختلالات بیولوژیکی

علاوه بر آفات، یک سری اختلالات فیزیولوژیکی نیز در پیاز نیز وجود دارد که عوامل زیادی از جمله ژنتیک بذر، وجوذ آفت پیاز، شرایط محیطی، نحوه آبیاری، میزان کودددهی و غیره مسبب بروز عوارض و اختلالاتی در پیاز می شوند.

به عنوان مثال دو قلو شدن غدد که به طور معمول مشاهده می شود، تحت تاثیر عواملی مانند ژنتیک بذر، مصرف بالای ارت قبل از کاشت و همچنین قطع آبیاری در مراحل اولیه کاشت است که سبب ترکیدن پوست خارجی و دوقلو شدن پیاز می شود.

از اختلالات وعوارض دیگر می توان به کلفتی گلو اشاره نمود که آن هم تحت تاثیر ژنتیک بذر، حمله آفت تریپس، و کمبود فسفر و غیره رخ می دهد.

در برخی دیگر از پیازها پدیده شفاف شدن فلس دیده می شود که این عارضه سبب فاسد شدن و از بین رفتن کامل گیاه  می شود از علل این اتفاق می توان به تاخیر درز مان برداشت و دمای بالای ماه آخر اشاره نمود.

اختلالات آفتاب سوختی و سبز شدن پیاز نیز در اثر دمای بالای خاک و تابش شدید نور خورشید اتفاق می افتد.

پیاز یک محصول فصل سرد است به همین دلیل کشت پیاز در دمای ۱۳ الی ۲۴ درجه سانتیگراد سازگار بوده ولی یخبندان را تحمل نمی‌کند. پیاز گیاه غده دار از خانواده آلیوم (Allium) می باشد. همچنین گیاه تک لپه ای دو ساله به حساب می آید که در سبزی کاری کشت پیاز را یک ساله در نظر می گیرند.

پیاز را می توان در بهار یا پاییز کاشت. پیاز معمولا در رنگ های سفید، زرد و قرمز/بنفش وجود دارد. اگرچه پیاز منبع ویتامین های A و C است، اما بیشتر به عنوان طعم دهنده در سایر غذاهای غذایی استفاده می شود.

انواع پیاز

به طور کلی  متناسب با آب و هوای منطقه شما سه نوع پیاز وجود دارد که می توانید انتخاب کنید:

پیازهای روز کوتاه هنگامی که هر روز 10 تا 12 ساعت روشنایی داشته باشد شروع به تشکیل پیاز می کنند. آنها در مناطقی که تابش تابستان نسبتاً کوتاه است به خوبی کار می کنند. این نوع پیاز در اواخر تابستان و اوایل مهر کاشته می شود.

پیازهای روز بلند وقتیکه 14 تا 16 ساعت در روز روشنایی دارند، شروع به تشکیل پیاز می کنند. آنها برای آب و هوایی که روزهای تابستان نسبتاً طولانی دارند مناسب هستند. این نوع پیاز در بهار که طول روز بلندتر است کاشته می شود.

پیازهای خنثی روزانه زمانی شروع به تشکیل پیاز می کنند که هر روز 12 تا 14 ساعت از نور روز را تجربه کنند. و در مناطق با آب و هوای ملایم و معتدل مناسب هستند.

به طور کلی پیاز های روز بلند در مناطق سردسیر و پیاز های روزکوتاه در مناطق گرمسیر مناسب تر هستند.

کاشت پیاز

اول از هر چیزی با توجه به شرایط محیطی نوع پیاز مورد کشت را باید انتخاب کنید. کاشت پیاز می تواند با استفاده از بذر پیاز و یا پیازچه باشد.

بذر یا نهال؟

در صورت خرید بذر تعداد بیشتری از انواع در مقایسه با مجموعه یا نهال وجود خواهد داشت ولی طول دوره رشد طولانی تر (حدود 90 روز) خواهد شد. در کاشت بذر در ردیف هایی به فاصله 10 الی 20 سانتی متری، بذرها به فاصله 2 الی 6 سانتی متر در عمق حدود دو سانتی متری کاشته می شود. روش دست پاش هم مرسوم است که در  این روش شیارهایی به فاصله حدودا 20 سانتی متری و عمق 5 سانتی متری ایجاد شود، بعد از ریختن بذرها در گودال روی آن ها خاک ریخته شود. البته روش دستباش نیاز به تنک کردن بعد از رشد گیاه دارد.

کاشت پیازچه محبوب تر است زیرا گیاه مقاوم تر خواهد بود. در کاشت پیازچه فقط کافیست خاک را به عمق 10 سانتی متر حفر  کنید و پیازچه ها را به فاصله متوسط 7 سانتی متری درون آن قرار دهید.

مراقبت از پیاز

نور

پیازها برای رشد مناسب به آفتاب کامل، حداقل شش ساعت در روز نیاز دارند. در کشت پیاز، هرچه نور خورشید بیشتر باشد، بهتر است.

خاک مناسب

خاک مناسب عنصر اصلی رشد موفقیت آمیز پیاز است. خاک مناسب برای کشت پیاز باید زهکشی بالا و همچنین مواد آلی تجزیه شده داشته باشد. پیازها PH کمی اسیدی و خنثی را ترجیح می دهند، 6 الی 7 مناسب است. لوم خاک مناسبی برای بذر و نهال است. خاک رس سنگین از رشد پیازها جلوگیری می کند.

آبیاری

پیاز برای رشد مناسب غده ها به آبیاری منظم نیاز دارد.  اما بیش از حد آب ندهید و اجازه ندهید که پیازها در خاک مرطوب بنشینند، زیرا این امر می تواند منجر به پوسیدگی پیاز شود.

آبیاری یک بار در هفته معمولاً در بهار کافی است. اما ممکن است در آب و هوای خشک و باد بیشتر به آبیاری بیشتر نیاز داشته باشید. پیاز را به آرامی و عمیق آبیاری کنید تا به رشد ریشه های سالم و سالم کمک کند.

دما و رطوبت

پیازها با توجه به انواعشان برای رشد ایده آل در مزارع کشت می شوند. دمای مطلوب رشد رشد پیاز ۲۰ الی ۲۵ درجه سانتیگراد است. و در این دما غده های پیاز به خوبی رشد خواهند کرد.

بعلاوه، کاشت بذر در هوای سرد ممکن نیست و دما باید حداقل 12 درجه باشد. سرمای بیش از حد باعث تندی پیاز می شود.

کود

برای حمایت از رشد پیاز، هر چند هفته یک بار آنها را با کود نیتروژن بالا بارور کنید، که  موجب تولید پیازهای بزرگ می شود، کود حیوانی و کمپوست هم در ابتدای کاشت لازم است. برای تقویت بیشتر می توانید کودهای فسفره را در عمق 15 سانتی خاک قبل از کشت قرار دهید.

از به کار بردن کودهای تجاری با مقادیر بالای آمونیک برای پیاز خودداری کنید زیرا پیاز به آمونیاک حساس است. معمولا از کود‌های شیمیایی حدود ۶۰ الی ۹۰ کیلوگرم در هکتار ازت و پتاس و ۱۲۰ الی ۱۸۰ کیلوگرم در هکتار اسید فسفریک استفاده می‌شود.

• راهنمای کاشت تا برداشت جعفری

کاشت پیاز در گلدان

پیاز را می توان در ظروف یا در زمین کشت کرد، برای کاشت در گلدان به یک گلدان با اندازه خوب نیاز دارید که حداقل25 سانتی متر عمق داشته باشد تا ریشه ها را در خود جای دهد. قطر گلدان باید حدود 20 سانتی متر باشد. اگر چند پیاز را در یک گلدان می کارید، برای هر پیازی که می خواهید بکارید، گلدانی را انتخاب کنید که بتوانبد به هر پیاز 8 سانتی متر اختصاص دهید.

آفت و بیماری های پیاز

پوسیدگی؛ در خاک های مرطوب ممکن است با پوسیدگی گردن یا ساقه یا پوسیدگی پیاز روبرو شوید. با اطمینان از تخلیه خاک و گردش هوا از پوسیدگی جلوگیری کنید.

تقسیم: اگر در حین تشکیل پیازها خاک خشک بماند، پیازها شکسته یا دو برابر می شوند.

تریپس: این حشرات کوچک با رنگ قهوه ای مایل به زرد از برگ تغذیه می کنند و باعث پیچ خوردگی و پیچ خوردگی می شوند. حملات مکرر باعث می شود گیاه رشد نکند، بنابراین پیازها بالغ نمی شوند.

کرم ریشه پیاز: این لاروها از تخمگذاری توسط مگسهای قهوه ای در نزدیکی پایه گیاهان پیاز به وجود می آیند. تخم ها در ساقه ها فرو رفته و از گیاهان زیر خاک تغذیه می کنند و در نهایت پیاز را از بین می برند.

بلافاصله گیاهان بیمار را برداشته و دور بریزید.

حتماً گونه هایی را انتخاب کنید که متناسب با طول روز در منطقه شما باشد و انواع مقاوم در برابر بیماری را بکارید.

برای جلوگیری از میرایی و سایر بیماری های قارچی، بذر را ضدعفونی کنید.

برداشت پیاز

زمان لازم برای رسیدن پیازها به نوع و زمان کاشت آن ها بستگی دارد. اما پیاز را می توانید در هر مرحله برداشت کنید، حتی از نهال هایی که از یک ردیف سبز شده اند می توان به عنوان پیاز سبز استفاده کرد. اگر به عنوان پیاز سبز استفاده شود، می توان آنها را از زمانی که اندازه کوچکی دارند تا زمانی که شروع به تشکیل پیاز می کنند برداشت کرد.

پیازهایی که در ماه های مهر / آبان کاشته می شوند یا در دی / بهمن پیوند می شوند باید در اردیبهشت / تیر پیاز تولید کنند.

پیازها زمانی کاملا بالغ می شوند که بخشی از غده از خاک بیرون بزند و تقریباً نیمی از برگ های بالایی آن فرو ریخته شود، همچنین پوست پیازها حالت کاغذی پیدا کنند.

بهتر است پیازها تا زمان ریزش 50 درصد یا بیشتر از قسمت های ساقه های سبز، در زمین باقی بمانند.

غده ها در یک مکان گرم و خشک و با گردش هوا خوب قرار دهید تا خشک شوند بعد از آن می توانید پیازها را ذخیره سازی کنید. محیط ذخیره سازی هم باید گردش خوب هوا داشته باشد.