گندم به دلیل اهمیتی که در چرخه تامین غذایی انسان ها دارد از محصولات استراتژیک بسیاری از کشورها همچنین ایران می باشد. به طوری که قضیه خود کفایی گندم در اکثر کشورها مطرح شده و مورد استقبال قرار گرفته است.

آب و هوای ایران برای کشت این محصول استراتژیک مناسب است و بسیاری از کشاورزان مرکز و جنوب ایران به کشت گندم مشغول هستند. اما مساله ای که این روزها اهمیت پیدا کرده است، سودی است که عاید کشاورزان می شود، آیا جوابگوی زحمات کشاورزان خواهد شد؟

قیمت گندم

با حذف ارز دولتی از واردات نهاده های کشاورزی، کشاورزان با گرانی های شدیدی روبه رو شده اند و در مضیقه افتاده اند. به دلیل شایط بد اقتصادی این روزها کار به جایی رسیده که کشاورزان اعلام می کنند که نکاشتن زمین هایشان توجیه بیشتری از کاشتن آن ها دارد. قیمت نهاده ها و ملزومات کشت گندم و همچنین هزینه ماشین آلات و نیروی انسانی به شدت بالا رفته و قیمت تمام شده خیلی بیشتر از قیمت مصوبه خواهد بود.

تعیین قیمت مصوبه گندم

برای تعیین قیمت مصوبه گندم در سال 1400 شورای قیمت گذاری گندم که در راس آن وزیر جهاد کشاورزی قرار دارد تصمیم گرفتند قیمتی برای گندم تعیین کنند که انگیزه کاشت را در کشاورزان از بین نبرد و به تولید گندم در کشور ضربه نزند. زیرا در سال گذشته قیمت گندم از ذرت و جو کمتر بوده و دیگر برای کشاورزان صرفه و توجیه اقتصادی ای نداشت.

چالش های پیش رو

علاوه بر این اگر کشاورز تصمیم به نکاشتن گندم بگیرد کشور باید اقدام به واردات گندم کند و این عمل اصلا به نفع جامعه ای که قوت قالب مردمانش نان است نمی باشد زیرا این قضیه مستقیما بر امنیت غذایی مردم تاثیر خواهد داشت.

قیمت نهایی مصوبه گندم در سال 1400

سرانجام پس از صحبت های متعددی اعضای شورای قیمت گذاری محصول استراتژیک گندم موفق به اصلاح قیمت مصوبه شدند. لازم به یادآوری است که قیمت خرید تضمینی گندم پیش از این با نظر شورای اقتصاد، 4 هزار تومان به ازای هر کیلوگرم تعیین شده بود که مورد اعتراض شدید جمعی از کشاورزان قرار گرفت و تصمیم نهایی در این خصوص به شورای قیمت گذاری واگذار شد.

نهایتا در تایخ 23 فروردین سال 1400 در راستای اهمیت موضوع خودکفایی درتولید گندم، آقای کاظم خاوازی، وزیر جهاد کشاورزی به عنوان رئیس شورای قیمت گذاری قیمت جدید گندم را به وزارت خانه های جهاد کشاورزی، اقتصاد و دارایی، صنعت، معدن و تجارت، کشاوزان و سازمان های مربوطع اعلام نمود.

طبق این ابلاغیه باید مبلغ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم گندم تحویلی به دولت به عنوان جایزه به کشاورز پرداخت شود. از این رو؛

• هر کیلوگرم گندم معمولی 5000 تومان
• هر کیلوگرم گندم دوروم 5200 تومان

معامله خواهد شد.

آیا قیمت مصوبه گندم به صرفه است؟

اما کشاورزان همچنان خواستار اصلاح دوباره قیمت گندم در صورت بدتر شدن اوضاع هستند.

به گزارش خبر گزاری مهر محمد رشیدی عضو کمیسیون کشاورزی مجلس شورای اسلامی تصریح کرد: قیمت چهار هزار تومان برای هر کیلوگرم خرید تضمینی گندم با توجه به هزینه‌های تولید پایین و باعث دلسردی کشاورزان خواهد شد و قیمت پیشنهادی مجلس برای اصلاح قیمت خرید تضمینی حداقل ۶ هزار و ۵۰۰ تومان است.

رشیدی با بیان اینکه در سال زراعی جاری بسیاری از مزارع دیم به علت کمبود بارش‌ها دچار خسارت شده‌اند، بیان کرد: در صورت عدم اصلاح قیمت خرید تضمینی گندم، دولت در خرید گندم مورد نیاز دچار مشکل خواهد شد و پای دلالان به بازار گندم باز خواهد شد و شاهد قاچاق این محصول استراتژیک به کشورهای همسایه خواهیم بود.

اما به نظر می رسد که قیمت نهایی تعیین شده تا پایان سال 1400 تغییر دیگری نکند.

در صورت اصلاح قیمت، خبر آن متعاقبا در سایت جالیزان اعلام خواهد شد.

آبیاری بهینه گندم یک روش مدیریتی آب است براي جلوگيري از مصرف آب اضافي در مزرعه و همچنين ممانعت از كاهش عملكرد بواسطه تامين نشدن آب مورد نياز گیاه (تنش آبی) است. بنابراين برای یک برنامه آبياري مناسب بايد به سه سوال زير پاسخ داده شود:

• آيا خاك به حدي خشك شده است تا نياز به آبياري داشته باشد (تعيين زمان آبياری)؟
• گياه چه مقدار به آب نياز دارد (تعيين مقدار آب مورد نياز گياه)؟
• چگونه آب وارد مزرعه شود (روش آبیاری)؟

مراحل رشد گیاه گندم

به طور كلي مراحل رشد گندم به پنج مرحله اصلي به شرح زير تقسيم بندي مي شود:

• مرحله استقرار گياه شامل دو زير مرحله است:

کاشت و جوانه زني (7روز پس از کاشت)است.

• مرحله سبزينه اي كه شامل سه زير مرحله است:

سبزشدن، پنجه دهي و ساقه دهي

• مرحله گلدهي شامل دو زير مرحله است

خوشه دهي و گلدهي

• مرحله تشكيل دانه كه شامل سه زير مرحله است

شيري شدن، خميري شدن و دانه بستن

• مرحله آخر مرحله رسيدن

برنامه ریزی بهینه آبیاری

براي برنامه ریزی بهینه آبیاری گندم ضروري است تا حساسيت مراحل رشد گندم نسبت به آب شناسايي شود. به این معنی که كمبود آب در هر يك از مراحل رشد گندم اثرات متفاوتي در عملكرد گندم مي گذارند. به طور مثال كمبود آب در مرحله گلدهي در مقايسه با مرحله ابتدايي رشد يا مرحله رسيدن باعث مي شود تا عملكرد گندم بيشتر كاهش يابد.

بطور كلي  ارزیابی عملكرد گندم داراي سه پارامتر اصلي به شرح زير است:

1-تعداد بوته در واحد سطح

2-تعداد دانه در خوشه

3-وزن دانه

بنابراين براي افزايش عملكرد نياز است تا هر سه پارامتر ذکر شده از نظر آبیاری گندم ارزیابی شوند.

تعداد بوته در واحد سطح

تعداد بوته در واحد سطح يعني چه تعداد گياه گندم در يك سطح مشخص (مثلا یک هکتار) وجود دارد. اگر اين عدد زياد باشد ممكن است مقدار برداشت گندم از يك هكتار افزايش پيدا كند اما در عين حال به دليل افزايش رقابت بين بوته هاي گياه ممكن است عمكلرد محصول حتي كاهش پيدا کند. در نتيجه تعداد بوته در سطح يك عامل مهم در افزايش عملكرد محصول و بهره وري آب به شمار مي رود.

عوامل موثر در افزایش شاخص تعداد بوته در سطح:

آبياري قبل از كاشت يا بلافاصله پس از كاشت

تامين رطوبت مناسب براي گندم در زمان كاشت يا بلافاصله پس از كاشت بسیار مهم است زیرا باعث مي شود كه بذر گندم با كمبود آب مواجه نشود و از عملكرد بيشتري برخوردار باشد.

بطور متوسط براي مرطوب ساختن هر متر خاك براي خاك سبك (شنی)، متوسط و سنگين به ترتيب در حدود 60 ميليمتر (600) متر مكعب در هر هكتار 120 و 180 ميلي متر باران يا آبياري مورد نياز است.

تاريخ كاشت

تاريخ كاشت گندم نيز براي رسیدن به تعداد بوته مناسب گندم در هر منطقه مهم است. تجربيات منطقه ای، شرايط اقليمي، اطلاعات هواشناسي چند روز آينده، دوره رشد گندم و مهمتر از همه توصيه هاي تحقيقاتی، عوامل مهم در تعيين زمان مناسب كاشت گندم محسوب مي شوند که باید به آن ها دقت شود.

عمق كاشت بذر

مناسب ترين عمق كاشت بر اي گندم جهت رسيدن به سبز و تعداد بوته ي مناسب، در مناطق مرطوبتر با عمق كم 3 الی 4 سانتی متر و در مناطق خشکتر با عمق 6 الی7  سانتي متر است. اگر عمق كاشت بيش از حد در نظر گرفته شود، مقدار سبز شدن بذر كاهش مي يابد.

تراكم

در مناطق مرطوب تر تراکم کاشت بیشتر است. همچنین در مناطق مرطوب به دليل اينكه رطوبت خاك مناسب است، رقابت بين بذرها در جذب آب كمتر بوده و در نتيجه تعداد بيشتري از بذرها مي توانند از آب موجود استفاده كنند و سبز شوند.

درجه حرارت

مناسب ترين درجه حرارت خاك در زمان كاشت براي رسيدن به تعداد بوته مناسب در هر مترمربع گیاه گندم، در حدود 17 الی 20 درجه  سانتی گراد است.

تعداد دانه در خوشه

براي افزايش تعداد دانه در خوشه و رسيدن به پتانسيل توليد آبیاری گندم در مراحل زير ضروري است:

در صورتيكه باران نبارد، در زمان انتهاي پنجه دهي و ساقه رفتن زماني كه گياه حدود 15 الی 20 سانتي متر ارتفاع دارد در اين شرايط تعداد سنبله و سنبلچه در خوشه افزايش مي يابد.

آبياري در زمان بوتينگ (متورم شدن ساقه) و خوشه رفتن از تشكيل گل هاي نازا جلوگيري می کند. تنش آبي در مرحله خوشه دهی باعث مي شود تا خوشه ها در مدت حدود 10 روز زودتر از موعد مقرر به تكامل برسند. در صورتيكه در اين مرحله آب در دسترس نباشد، مواد غذايي هم به سختي جذب می شود و برخي از خوشه ها به سرانجام نمی رسد و برخي نیز كوچكتر می شوند و در نتيجه تعداد دانه در خوشه و در كل بوته كاهش مي يابد.

آبياري در زمان گلدهي؛ بطور كلي تنش آبي در مرحله گلدهی خسارت جبران ناپذيري به تشكيل تعداد دانه و در نتيجه به عملكرد وارد می کند. بطوريكه با تامين آب در مراحل بعدي نيز قابل جبران نيست.

وزن دانه گندم

همانطور كه در بخش هاي قبلي توضيح داده شد، وزن دانه نيز يكي از شاخص های مهم عملكرد گندم محسوب می شود. براي جلوگيري از دانه هاي چروكيده و لاغر در اثر تنش آبي نياز است تا گندم در مرحله شيري شدن يا خميري نرم آبياري شود.

كمبود آب در مرحله تشكيل دانه به همراه هواي گرم و باد بشدت وزن دانه را كاهش مي دهند.

مراحل آبياري گندم

قبل از كاشت يا بلافاصله پس از كاشت، در مناطقي كه خاك مشكل سله بستن دارد بهتر است ابتدا زمين كاشته شده و سپس آبياري انجام شود، این آبياري خصوصا در مناطقي كه در مراحل بعدي رشد آب كافي در اختيار ندارند بسيار با اهميت است.

بعد از تكميل پنجه دهي و شروع ساقه دهي

خوشه دهي و شروع گلدهي

كمبود آب در اين مرحله باعث كاهش تعداد خوشه، طول خوشه و تعداد دانه در خوشه می گردد. افت عملكرد در اين مرحله به واسطه كمبود آب در مراحل ديگر رشد با تامين رطوبت خاك قابل جبران نيست.

شروع پر شدن دانه مرحله خميري نرم

روش های آبیاری گندم

در هنگام آبياري مزارع يكنواختي توزيع آب داراي اهميت خاصي است. بايد دقت شود تا نقاط مختلف مزرعه در حد امكان يكسان آبياري شوند و اين مستلزم انتخاب ابعاد مناسب با توجه به ميزان آب در اختيار و بافت خاك مي باشد.

نسبت آب خالص به آب ناخالص راندمان آبياري را مشخص می کند. هر چه راندمان آبياري بالاتر باشد (تلفات آب کمتر است)، از آب استفاده بهتر شده و كمتر مصرف می شود. يكي از عوامل تعيين كننده راندمان آبياري نوع روش آبياري است. هرچه روش آبياري تطابق بيشتري با وضعيت مزرعه داشته باشد و بهتر طراحي، اجرا و مديريت شود از راندمان بيشتري برخوردار است.

بطور كلي روشهاي آبیاری گندم رامی توان به سه دسته شامل 1- آبياري سطحي 2- آبياري كم فشار(لوله های دریچه دار) 3- آبياري تحت فشار تقسيم بندي نمود.

آبياري سطحي

روش آبیاری سطحي هنوز شايعترين شكل آبياري در سراسر جهان است كه انتقال و توزيع آب در سطح مزرعه بر اساس نيروي ثقل آب صورت می گیرد. روشي بسيار ساده و با ابزار ابتدايي براي همه گياهان قابل اجرا و در بسياري از مناطق دنيا از گذشته هاي دور استفاده می شده و عملا در طی هزاران سال تغييري نكرده است. در اين روش سطح آزاد جريان آب تحت تاثير شيب ثقلي است.

روش هاي مرسوم آبیاری سطحي براي گندم شامل روش كرتي، نواري و شياري است و هر سه روش براي گندم بسته به شرايط مختلف كاربرد دارد.

آبياري كرتي

روش آبياري كرتي ساده ترين و ارزان ترين روش آبياري سطحي است كه تقريبا براي همه نوع گياهان قابل استفاده است. در اين روش مزرعه تحت آبياري به شكل مربع يا مستطيل طوري كه طول و عرض آن تفاوت قابل توجه اي نداشته باشند، با استفاده از خاكریز هايي محدود شده و آب وارد اين كرت ها براي آبياري گياهان مي شود.

از آنجا كه گندم نسبت به آب ماندگي و غرقابي خصوصا در اوايل رشد حساس است، آبیاری كرتي براي گندم زمانيكه ارتفاع گياه كم (از سبز تا حدود 8 سانت ي متري) به دليل سله بستن و غرقاب كردن محيط، مناسب نیست. براي آبياري قبل يا بلافاصله بعد از كشت گندم كه نياز به مرطوب ساختن نيمرخ خاك تا حدود 50 سانتي متري را دارد، روش مناسبي است.

آبياري نواري

آبياري نواري در اصل تركيبي از روش هاي آبياري شياري و كرتي است. نوارها از نظر طولي بلندتر از روش كرتي و عرض آنها به مراتب از طول آنها كمتر ولي از شيارها عريض تر هستند. روش آبياري نواري در خاك هاي متوسط با سرعت نفوذ متوسط ترجيح داده مي شود و قابليت توزيع يكنواخت آب را دارد. در خاك هاي سنگين رسي به دليل اينكه زمان زيادي براي نفوذ نياز دارند، مناسب نيست.

آبياري شياري

آبياري شياري رایج ترين شيوه براي آبياري محصولات زراعي رديفي است. جويچه ها معمولا به شكل V هستند. عرض آنها بين 25 الی 40 سانتي متر و عمقشان بين 15 الی 30 سانتي متر است. ولي اين ارقام با توجه به مقدار جريان، نوع خاك و نوع محصولات متغير است. هر چه قدر مقدار جريان زياد باشد عرض جويچه نيز بايستي افزايش يابد.

روش هاي كاشت بذر در آبياري شياري محل كاشت بذر در روش آبياري شياري بسته به شرايط مختلف، متفاوت است. در مناطقي كه باران مناسبي مي بارد، بذور بايد در بالاي پشته ها كاشته شوند تا از آب ماندگي آنها جلوگيري شوند. در مناطق کم آب به منظور استفاده از مقادير كم آب يا از بارندگی های اندك، بهتر است بذور در كف شيارها كاشته شوند.

آبياري با استفاده از لوله هاي دريچه دار (کم فشار)

لوله های دریچه دار وسيله اي ساده براي مديريت مناسب آبياري و استفاده بهينه از منابع آبي است. اين روش در مقايسه با روشهاي پرهزينه آبياري تحت فشار به انرژي كمي نياز دارد و به سادگي در مزراع گندم كاري برای آبیاری گندم قابل استفاده است.

علاوه بر كاهش هزينه انرژي در روش آبياري با لوله هاي دريچه دار در مقايسه با روش هاي آبياري تحت فشار، صرفه جويي قابل توجه در منابع آبي، كاهش هزينه هاي كارگري و راهبري ساده آن نسبت به روشهاي سطحي از مزاياي مهم آن مي باشد.

آبياري باراني

يكي ديگر از روش هايي كه براي آبیاری گندم قابل استفاده و تجربيات زيادي در به كارگيري آن توسط كشاورزان و محققين وجود دارد، آبياري باراني است. در روش آبياري بارانی می توان مقدار آب كمتر را در فواصل كوتاهتر، با دقت و كنترل بهتر نسبت به روشهاي آبياري سطحي براي آبیاری گندم بكار برد. در اين روش مقادير كم آب و با فراواني زياد به سادگي قابل استفاده بوده ولي توصيه می گردد تا جاییكه امكان پذير است، در دوران گلدهي گندم كه حدودا 10 روز طول ميكشد براي جلوگيري از كاهش تلقيح، از آبياري باراني جلوگيري شود.

در شرايط اقليمي كشور كه كمبود منابع آبي از دلايل عمده محدود كننده توليد گندم می باشد، اين روش به دلايل فراوان (صرفه جويي در مصرف آب، راندمان بالاتر، افزايش سطح زيركشت، امكان استفاده در زمين هاي شيب دار، شستشوي برگها و امكان افزايش فتوسنتز گیاه) نسبت به روش هاي سطحي در الويت است.

در زمين تحت كشت گندم كه آبياري باراني انجام می گيرد نيازي به ايجاد شيار نيست و فاصله ردیف ها را مي توان 20 سانتي متر در نظر گرفت. به عبارت ديگر بخشي از مساحت زمين كه در روش آبياري شياري به احداث شيار اختصاص مي يابد، در اين روش حذف مي گردد. آبياري باراني در هر شيبي كه امكان كشت و كار وجود داشته باشد، قابليت اجرا دارد.

 روش آبياري باراني براي اكثر خاك ها مناسب بوده، ولي خاكهاي سبك با نفوذ پذيري بالا ترجیح داده مي شود.

آبياري قطره اي

آبياري قطره اي يكي از روشهاي پيشرفته آبياري تحت فشار می باشد.

بنابراين بر خلاف ديگر روش هاي آبياری( بارانی و سطحی) كه تمام سطح مزرعه مرطوب مي شود، در اين روش تنها بخشي از مزرعه مرطوب  می شود. شاخصه مهم ديگر آبياري قطره اي استمرار آبياري با توجه به نياز گياه است. در ديگر رو ش هاي آبياري استمرار وجود ندارد و به همين دليل در هر زمان كه گياه آب نياز دارد در اختيار قرار نمي گيرد، بلكه بر مبناي دور آبياري برنامه ریزی می شود.

اين روش آبياري خصوصا در مناطقي كه تبخير زياد و يا داراي منابع آب شور براي آبیاری گندم هستند، بسيار مناسب تر از روش آبياري باراني است.

بیماری فوزاریومی سنبله گندم جز بیماری های مهم و شایع گندم در ایران می باشد. این بیماری به نام های دیگری همچون، بلایت سنبله گندم، بلایت خوشه گندم، سفید شدن خوشه و غیره نیز شناخته می شود.

عامل مهم این بیماری قارچ  Fusarium graminearum که در مناطق گرم معتدل شایع ترند و قارچ F.culmorum  که مختص مناطق معتدل و خنک می باشد.

این بیماری به صورت رشته رشد کننده (میسلیوم) بر روی بذور یا بقایای گیاهی زمستان گذاری می کند و سپس توسط اسپورهای هوازی (کنیدیها یا آسکوسپورهای حاصل از منابع آلودگی) در شرایط رطوبت و بارندگی و در زمان گلدهی گیاه، سنبله ها را آلوده می کند و منجر به بیماری می شود.

این بیماری همچنین توسط نفوذ قارچ ها به بافت اجزای ریشه یا طوقه صورت می گیرد.

اغلب قارچ های بیماری فوزالیوم به صورت موجودات ریززنده (ساپروفیت) در خاک زندگی می کنند و دارای قدرت بیماری زایی بسیار بالایی در وهله اول برای گندم و سپس سایر دانه ریزها مانند جو و ذرت می باشند.

بر اثر این بیماری دانه های سنبلچه چروکیده می شوند و همچنین قوه نامیه دانه از بین می رود. درجه حرارت مناسب برای رشد این قارچ ها 15 الی 30 درجه سانتی گراد است و وجود بارندگی و رطوبت بالا در زمان گلدهی روند بیماری را تسریع می بخشد.

خسارات

با از بین رفتن درست قوه نامیه دانه ها قدرت جوانه زنی بذور کاهش می یابد و میزان محصول مزرعه نیز کم می شود.

این بیماری بر روی طعم آرد حاصل از گندم نیز تاثیر می گذارد و در صورت بالا بودن میزان آلودگی ممکن گندم به دست آمده برای انسان و حتی دام سمی باشد.

مطلب تکمیل کننده:

• آفات و بیماری های گیاه گندم کدامند؟ معرفی علائم و راه حل ها

علائم

اولین و مهم ترین علامت بیماری فوزاریم سنبله گندم سفید شدن همه یا قسمتی (اکثرا نیمه بالایی) خوشه پیش از رسیدن دانه است.

علامت دیگر بیماری فوزاریوم ایجاد یک لک قهوه ای و به شکل آب سوخه در وسط گلوم و یا روی محور سنبله است این لکه لکه رفته رفته گسترش می یابد.

اگر رطوبت محیط بالا باشد میلیسوم قارچ به رنگ صورتی و کرکی دیده می شودمی باشد.

از دیگر علائم بیماری درسایر قسمت های گیاه می توان به پوسیدگی طوقه و ریشه، قهوه ای شدن پای ساقه و سیاه شدن گره ها اشاره نمود.

دانه های آلوده به شکل چروکیده، سبک و به رنگ خاکستری مایل به صورتی و مات می باشند، گاهی دانه های به ظاهر سالم هم به رنگ قهوه ای مات در می آیند.

بوته های آلوده در مقایسه با بوته های سالم بلندتر اما ضعیف ترند و اگر بذر گیاه آلوده باشد، قبل از اینکه گیاهان به حد کافی رشد کنند از بین می روند.

قارچ ها حتی می توانند دمگل را آلود کنند و دمگل ها به رنگ قهوه ای تا زرشکی درآیند.

نکته قابل توجه اینکه؛ آلودگی به هیچ وجه از داخل گیاه به خوشه­ ها انتقال نمی ­یابد. زمانی­که دمای خاک به 15 درجه سانتی گراد برسد گیاهان سالم حاصل از بذور سالم نیز توسط اندامهای رشدی عامل بیماری که در بقایای گیاهی آلوده پخش شده در سطح مزرعه و یا بذور، آلوده می شوند.

کنترل و مبارزه

کنترل و مدیریت بهینه این بیماری از طریق مبارزه تلفیقی علیه این بیماری مثمر ثمر خواهد بود و هیچ روشی به تنهایی کار ساز نمی شود.

کنترل زراعی

عدم کشت ارقام حساس خصوصا در شرایط مساعد آب و هوایی برای رشد بیماری فوزاریوم گندم

کاشت بذر سالم و عاری از بیماری و صدعقونی بذر با قارچ کش های سیستمیک مانند کاربندازیم و غیره (دقت کنید که بذور لاغر و چروکیده که احتمال بیماری دارند را حذف نمایید)

کنترل و مبارزه با علف های هرز گرامینه در مزارع گندم

رعایت تناوب زراعی و عدم کشت گندم در تناوب با محصواتنی مانند ذزت و برنج و غیره

از بین بردن کامل کاه و کلش و بقایای گیاهی پس از برداشت

انجام خاکورزی های اولیه مناسب و شخم عمیق جه آماده سازی زمین قبل از کشت

به توصیه سازمان جهاد کشاورزی بهتر است اگر مزارعی شدیدا آلوده به بیماری فوزاریوم سنبله می باشد، توسط مسئولین مربوطه تصمیماتی در رابطه با آن گرفته شود.

کنترل شیمیایی

بهتر است برای کنترل شیمیایی بیماری فوزاریومی سنبله گندم از سموم قارچ کش توصیه شده در زمان مناسب یعنی رطوبت بالای 70 درصد، دمای بین 15 الی 25 درجه سانتی گراد و در صورت وجود عامل بیماری در مرحله گلدهی گندم استفاده شود؛

فالکن 460 EC (اسپیروکسامین250 + تبوکونازول 167 + تریادیمنول 43 گرم در لیتر) به میزان 0/7 الی 0/8 لیتر در هکتار

آلتوکمبی 42 درصد (30 درصد کاربندازیم + 16 درصد سیپروکونازول) EC به میزان 0/5 لیتر در هکتار

رکس دوو 41/8 درصد EC  (اپوکسی کونازول+تیوفانات متیل) به میزان 0/5 لیتر در هکتار

تیلت 25 درصد EC (پروپیکونازول) به میزان یک لیتر در هکتار

علف های هرز از موثرترین عوامل کاهنده تولیدات گندم می باشد. همانطور که می دانید علف های هرز برای رشد و دریافت آب و مواد غذایی و نور خوشید با محصولات زراعی به رقابت می پردازند.

زراعت گندم در ایران به دلیل اینکه گندم یکی از عناصر اصلی تامین غذای مردم می باشد به شدت حائز اهمیت است وحدود نیمی از مزارع کشور را به خود اختصاص داده است. طبق گزارشی از مزارع کشت گندم در ایالات متحده آمریکا، علف های هرز به تنهایی موجب کاهش 12 درصد عملکرد گندم می شوند.

بنابراین یک کشاورز موفق علاوه بر کاشت ارقام مناسب، باید مزرعه خود را در جهت رشد هرچه بهتر گیاه و عدم رشد علف های هرز مدیریت کند.

یولاف وحشی

گیاهی زمستانه، یک ساله و از خانواده گندمیان است. ارتفاع آن 40 الی 120 سانتی متر است. ساقه ها بدون کرک و به رنگ سبز تیره هستند اما برگ ها پوشیده از کرک، نازک و نوک تیز هستند. این نوع علف هرز از طریق بذر تکثیر می شود.

تفاوت گندم با یولاف در این است که گندم دارای گوشوارک است، در صورتیکه یولاف گوشوارک ندارد. برگ گندم تازه سبز شده در جهت عقربه های ساعت پیچ می خورد، اما یولاف بر خلاف عقربه های ساعت است.

جو وحشی (جوموشی)

جو وحشی گیاهی یک ساله علفی و از خانواده گندمیان است. ارتفاع آن 15 الی 40 سانتی متر و ایستاده است. ساقه های زیادی دارد و ارتفاع برگ های آن تا 25 سانتی متر می رسد. کرک دار و نوک تیز است. گل آذین سنبله آن استوانه ای به طول 2 الی 7 سانتی متر است و سخت و خار مانند می باشد. این نوع علف هرز از طریق بذر تکثیر می شود.

چاودار وحشی

چاودار نیز علف هرز گندم و از خانواده گندمیان است. گیاهی زراعی به حساب می آید که حضورش در مزرعه گندم علف هرز تلقی می شود. ارتفاع گیاه به بیشتر از یک متر می رسد. ساقه های متعدد، منفرد و بند بند دارد. برگ های آن باریک، کرکدار، نوک تیز، به طول 20 سانتی متر هستند. گل آذین سنبله، به طول 8 تا 15 سانتی متر است. گلوم ها سرنیزه ای به طول 10 الی 12 میلی متر و کرکدار هستند.

جو دره

گیاهی یک ساله، علفی از خانواده گندمیان است. ارتفاع آن به 120 سانتی متر هم میرسد. برگ های آن تخت، باریک با زبانک کوتاه و گاهی زبانک بلند است. گل آذین سنبله برگشته، متراکم با محورزی شکننده و بی دوام است.

علف پشمکی

گیاهی یک ساله دارای ساقه های متعدد و به ارتفاع 15 الی 60 سانتی متر و از خانواده گندمیان است. برگ ها خطی و کرکدار به طول حدودا 15 سانتی متر و عرض 2 الی 4 سانتی متر است. رنگ آن سبز روشن، نوک تیز و کرکدار با کناره های زبر هستند. گل آذین به رنگ سبز یا ارغوانی کم رنگ و دارای انشعابات باریک و شکننده است که به سنبلک ختم می شود و طول آن به 18 سانتی متر می رسد.

پیچک صحرایی

گیاهی چند ساله از خانواده پیچک است و توسط بذر تکثیر می شود. برگ های لپه ای به رنگ سبز تیره، نوک تیز و بزرگ، دمبرگ لپه ها پهن و بخش بالایی شیاردار است. ساقه های آن منشعب، باریک، صاف، دارای اندکی کرک، پیچنده و به طول حدودا 30 سانتی متر هستند.

خاکشیر

خاکشیر نیز علف هرز گندم و گیاهی یکساله زمستانه از خانواده شب بو است. ایستاده و ارتفاع آن 30 الی 50 سانتی متراست و توسط بذر تکثیر می شود. ساقه ی این علف باریک و کرکدار ورنگ برگ های آن سبز روشن، دارای لوب های باریک است. گل آذین آن در بخش های انتهایی است، گلهایش به زرد رنگ و گلبرگ هایش به اندازه کاسبرگ هستند.

خردل وحشی

گیاهی علفی از خانواده شب بو هاست. این نوع علف هرز گندم به صورت گیاهچه ای و دارای برگ هایی کلیوی شکل و بدون کرک است و توسط بذر تکثیر می شود. ساقه های آن منشعب و در بخش های پایینی کرکدار است.حالت آن ایستاده به ارتفاع 30 الی 60 سانتی متر می رسد. کاسبرگ ها به صورت افقی پخش شده اند. گل هایش به رنگ زرد گوگردی می باشد.

از انواع دیگر علف های هرز گندم می توان به پنیرک، خونی واش، خاکشیر تلخ، کیسه کشیش، خردل وحشی، بی تی راخ، تلخه، گلرنگ وحشی، بابونه و غیره نام برد.

خارشتر

خارشتر از دیگر علف های هرز گندم می باشد و متعلق به خانواده باقالاست. خاردار است و به صورت بوته های چوبی می باشد. ارتفاع آن از نیم متر تا 1/5 متر متغیر است.

ساقه اش سبز رنگ و شیار دار است. برگ های ساده مستطیل شکل یا سرنیزه ای دارد و دارای گل هایی به رنگ ارغوانی است.

ازمک

ازمک گیاهی چندساله از خانواد هی شب بو است. این علف هرز به شکل ایستاده است و ارتفاع آن به 20 الی 60 سانتی متر می رسد. ساقه ی آن به رنگ سبز متمایل به خاکستری در انتها منشعب و پوشیده از کرک های سفید است. لپه ها به رنگ سبز تیره، اغلب نابرابر و طولشان دو برابر عرضشان است. شش برگ اول به صورت دوتایی و برگ های بعد از آن متناوب اند. حاشیه برگ ها کرک دارند. میوه اش قلبی شکل است و دارای دو عدد بذر می باشد.

کنترل علف های هرز گندم و مبارزه با آن ها

خاکورزی

خاکورزی مناسب در فصل پاییز و کنترل علف های هرز موجود جهت رفع موانع روی زمین توصیه می شود. سپس لازم است زمین شخم زده شود و با برگرداندن خاک، بقایای گیاه به زیر خاک برده شود و سپس با عملیات خاکورزی ثانویه سطح زمین هموار و یکنواخت و مناسب کشت محصول شود.

آبیاری قبل از شخم

یک ماه قبل از کاشت زمان مناسبی برای آبیاری زمین است از این جهت که فرصتی برای رویش علف های هرز در مزرعه و از بین بردن آن ها ایجاد می شود.

انتخاب بذر مناسب

گیاه سالم و قوی میتواند در رقابت با علف هرز پیروز شود از این رو بذر خالص و سالم بسیار اهمیت دارد. استفاده از قارچ کش ها برا ضدعفونی بذر ضروری است. انتخاب واریته مناسب بستگی به عوامل محیطی و اقلیمی دارد و بسیار مهم است چرا که اگر واریته مناسب باشد، جوانه زنی و سبز شدن، پنجه زنی و به دنبال آن رشد گیاه خوب خواهد بود.

رعایت تناوب زراعی

رعایت تناوب زراعی روش بسیار خوبی در مدیریت و کنترل علف های هرز است. بر اثر تناوب، چرخه زندگی علف های هرز به هم خورده و همچنین موجب عدم ورود گونه های جدید به مزارع گندم خواهد شد. گیاهان پیشنهادی سازگار شامل کلزا، چغندرقند، ذرت، باقلا و غیره می باشند.

تراکم مناسب کاشت بذر

تراکم مناسب کشت نیز برای غلبه بر علف های هرز گندم مهم است. میزان بذر مصرفی در مزرعه با توجه به عواملی مانند نوع خاک، تاریخ کشت و غیره متفاوت است اما به طور کلی بذر مصرفی با روش خطی کاری بین 120 تا 200 کیلوگرم در هر هکتار مناسب است.

آبیاری

آبیاری غرقابی و یا کرتی اصلا توصیه نمی شوند چرا که سبب سخت شدن خاک می شود. آبیاری جوی و پشته بهتر است و در این روش تراکم علف هرز کمتر خواهد بود. آبیاری تحت فشار و قطره ای علاوه بر صرفه جویی در آب کمترین میزان تراکم علف هرز را داراست. با استفاده از سیستم تیپ می توان نوارهای تیپ در فواصل 50 الی 70 سانتی متر بین ردیفهای خطی کار استفاده نمود.

کوددهی

بهترین راه توصیه کودی برای هر مزرعه ای استفاده از آزمایش خاک است در صورت عدم امکان آزمایش خاک مقادیر زیر توصیه می شود:

• اوره یا نیترات آمونیوم به میزان 250 کیلوگرم در هکتار در چهار مرحله رشد؛ کشت، پنجه زنی، ساقه زدن و تشکیل سنبله
• سولفات پتاسیم به میزان 100 الی 150 کیلوگرم در هکتار
• کود نیتروژن به صورت سرک
• انواع کودهای ارگانیک و حیوانی، کمپوست حاصل از بقایای شاخ و برگ گیاهان، کود آلی حاصل از تخمیر سبوس برنج و کلش گندم، کمپوست حاصل از کارخانجات چای خشک کنی و کودهای آلی حاصل از ضایعات پودر استخوان است که علاوه بر اصلاح نسبت کربن به نیتروژن، غلظت عناصر غذایی مورد استفاده گیاهان زراعی را افزایش می دهد.
• کود زیستی قارچ میکوریز

برا تامین ریز مغذی های مورد نیاز گیاه می توان از کودهای زیر به صورت سه سال یکبار استفاده نمود؛

• سولفات روی به میزان 40 کیلوگرم در هکتار
• سکسترین آهن 138 به میزان 10 الی 15 کیلوگرم در هکتار
• سولفات مس به میزان 25 کیلوگرم در هکتار
• اسید بوریک به میزان 20 کیلوگرم در هکتار
• سولفات منگنز به میزان کیلوگرم در هکتار

کنترل شیمیایی

زمان مناسب استفاده از علف کش های شیمیایی بدین جهت که کهکار را برای کشاورز ساده تر می کند و هم کنترل علف های هرز راحت تر خواهد بود بسیار حائز اهمیت است. در ارتباط با زمان مناسب برای استفاده از علف کش های انتخابی مزارع گندم، اطلاعات متنوعی در اختیار است و تولیدکنندگان گندم بسته به هزینه، در دسترس بودن علف کش، زمان و شرایط لازم، می توانند از زمان پنجه زدن تا ساقه رفتن گندم از علف کش های مناسب استفاده کنند.

برای بهترین عملکرد میزان مصرف و شیوه کاربرد علف های هرز باید طبق توصیه های فنی باشد. در حال حاضر 24 نوع علف کش برای گندم ثبت شده است که از این تعداد 9 عدد برای باریک برگ کش و 8 عدد برای پهن برگ کش و 7 عدد برای علف کش دو منظوره هستند. لذا شناسایی انواع علف های هرز گندم و دسته بندی آن ها در دو گروه پهن برگ و نازک برگ برای کشاورزان اهمیت دارد.

مبارزه با باریک برگ ها

دیکلوفوپ متیل با نام تجاری ایلوکسان به میزان 2/5 لیتر در هکتار در زمان اول تا پایان پنجه زنی گندم و 2 تا 4 برگی علف هرز

فنوکساپروپ  با نام تجاری پوماسوپر به میزان 0/8 الی 1 لیتر در هکتار در زمان اول تا پایان پنجه زنی گندم

پینوکسادن+ایمن کننده کلوکینوست با نام تجاری اکسیال به میزان 1/5 لیتر در هکتار در زمان اول تا پایان پنجه زنی گندم

کلودینافوپ پروپارژیل با نام تجاری تاپیک به میزان 0/6 الی 0/8 لیتر در هکتار در زمان اول تا پایان پنجه زنی گندم

پینوکسادن+کلودینافوپ پروپارژیل با نام تجاری تراکسوس به میزان 1/5 لیتر در هکتار در زمان اول تا پایان پنجه زنی گندم

مبارزه با پهن برگ ها

توفوردی با نام تجاری یو 46 دیفلویید به میزان 1 الی 1/5 لیتر در هکتار در زمان پنجه زدن تا تشکیل ساقه گندم

توفوردی+ ام سی پی آ با نام تجاری یو 46 کمبیفلویید به میزان 1 الی 1/5 لیتر در هکتار در زمان پنجه زدن تا تشکیل ساقه گندم

تری بنورون متیل با نام تجاری گرانستار به میزان 15 تا 20 گرمدر هکتار در زمان ابتدا تا انتهای پنجه زنی گندم

مکوپروپ پی با نام تجاری دوپلسان سوپر به میزان 2/5 لیتر در هکتار در زمان 5 تا 6 برگی تا ساقه رفتن گندم

بروموکسینیل+ ام سی پی آ با نام تجاری برومایسید آ به میزان 1/5 لیتر در هکتار در زمان ابتدا تا انتهای پنجه زنی گندم

توفوردی+ دایکامبا با نام تجاری دیالان سوپر به میزان 2/5 لیتر در هکتار در زمان ابتدا تا انتهای پنجه زنی گندم

تریاسولفورون+ دایکامبا با نام تجاری لنتور به میزان 165 گرم در هکتار در زمان ابتدا تا انتهای پنجه زنی گندم

مبارزه شیمیایی دو منظوره با علف های هرز گندم

سولفوسولفورون با نام تجاری آپیروس به میزان 2 الی 2/5 لیتر در هکتار در زمان 5 تا 6 برگی تا ساقه رفتن گندم

مزوسولفورون متیل+یدوسولفورون متیل سدیم+ ایمن کننده مفن پایر دی اتیل با نام تجاری آتلانتیس به میزان 1/5 الی 2 لیتر در هکتار در زمان 2 الی 3 برگی علف هرز یا ابتدا تا انتهای پنجه زنی

به نکات زیر حتما توجه شود!

• به کالیبراسیون ادوات سمپاشی دقت شود.
• کاربرد به هنگام سموم علف کش
• سمپاشی هوایی حتما در شرایط جوی مناسب صورت گیرد.
• در صورت احتمال بارندگی حتمی از سمپاشی خودداری شود. (برای اکثر علف کش ها، حداقل زمان مصرف علف کش تا شروع بارندگی 8 ساعت است. به جز توفوردی که 4 ساعت و تاپیک، پوماسوپر، ایلوکسان و آکسیال که 2 الی 3 ساعت است)
• رعایت تناوب شیمیایی علف کش های به منظور عدم مقاومت آن ها به سموم
• شستشوی ادوات سم پاشی قبل و بعد از عملیات

سیاهک گندم با نام علمی smuts یکی از شایع ترین بیماری های گندم است. که ناشی گروهی از قارچ ها می باشد.

گندم از جمله محصولات اساسی تمامی کشورها به حساب می آید، این ماده غذایی اساسی و مهم اهمیتی مانند نفت و حتی بیشتر از آن دارد. برای افزایش عملکرد گندم، شناسایی و کنترل انواع آفات و بیماری های آن حائز اهمیت می باشد.

در ادامه به انواع سیاهک های گیاه گندم اشاره می شود:

سیاهک پنهان یا معمولی Covered Smut

بیماری سیاهک پنهان رایج ترین بیماری گندم و در عین حال مخرب ترین و معمول ترین بیماری گندم می باشد. این بیماری ناشی از دو قارچ Tilletia caries و Tilletia laevis است. که با شکسته شدن دانه های آلوده در مرحله برداشت محصول بخش زیادی از محصولات سالم و خاک را آلوده می کند. در صد شیوع این بیماری بسیار زیاد است علی الخصوص بر گندم پاییزه خسارت زیادی وارد می کند.

علائم

گیاهان آلوده از نظر ظاهری و ارتفاع رشد تفاوت چندانی با گیاهان سالم ندارند.، به طوریکه تا زمان خوشه دهی قابل تشخیص نیست. حتی گاهی بر روی یک سنبله هم دانه های آلوده و هم دانه های سالم مشاهده می شود. رنگ خوشه های آلوده اندکی متمایز است به این صورت که سبز آن متمایل به آبی به نظر می رسد. شکل دانه های آلوه و سالم یکی است با این تفاوت که در دانه های آلوده محتویات درون دانه از بین می رود و جای آن را توده سیاه پر می کند. هنگام برداشت و خرمن کوبی دانه ها باز می شنود و اسپورهای آن نسبت زیادی از مزرعه را آلوده می کند.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم

آیش و رعایت تناوب زراعی

مهم ترین راهکار مبارزه با انواع بیماری های قارچی اول از همه انتخاب بذر مناسب و ضدعفونی بذرها با استفاده از قارچ کش های مناسب است.

دیفنوکونازول 3 درصد FS به میزان 1در هزار (یک کیلوگرم در هزار کیلوگرم)

تبوکونازول 2 درصد DS به میزان 1/5 در هزار

ترياديمنول (بایتان) 5.7 درصد DS به میزان 2 در هزار

کاربندازیم 60 درصد پودر وتابل به میزان 2 در هزار

دی نیکازول (سومی ایت) 2 درصد پودر وتابل به میزان 2 در هزار

دی نیکازول (سومی ایت) 2 درصد FS به میزان 1 در هزار

مانكوزب 80 درصد پودر وتابل به میزان 2 در هزار

كاربوكسين تيرام 75 درصد پودر وتابل به میزان 2 در هزار

سیاهک پنهان پاکوتاه dwarf bunt

عامل بیماری سیاهک پنهان پا کوتاه قارچ Tilletia controversa است که از بیماری های گندم و سایر غلات نیز می باشد. اسپورهای خاکزی این قارچ می تواند تا 10 سال زنده در خاک باقی بماند. قارچ این بیماری در شرایط آب و هوایی معتدل بر روی گندم های پاییزه به خوبی رشد می کند.

علائم

این بیماری بیشتر در منطق سردسیر و مرتفع دیده می شود. باعث توقف رشد گیاه و کوتاه ماندن ارتفاع آن می باشد. بعد از خوشه دهی علائم ظاهری بیماری مشهود می شود. روی برگ گیاه نوارهای کوچک زرد رنگ ایجاد می شود. رنگ دانه ها به جای زرد خاکستری مایل به قهوه ای می باشد. دانه های سالم و آلوده شبیه به هم هستند با این تفاوت که دانه های آلوده کمی کروی تر است و در صورت فشردن آن بوی نامطبوعی از آن خارج می شود.

پیشگیری و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم

شخم زمین با عمق 15 الی 20 سانتی متری

انتخاب بذر مناسب

ضدعفونی بذور با استفاده از قارچ کش های مناسب

دیفنوکونازول (دیویدند) 3 درصد DS به میزان 2 در هزار

تیابدازول (تکتو) 60 درصد WP به میزان 1/25 در هزار

استفاده از قارچکشها برای کنترل اسپورهای خاکی و بذری مانند هگزا کلرو بنزن ( HCB)، پنتاکلرو نیترو بنزن (PCNB ) کربوکسین و تیابندازول را نام برد.

سیاهک آشکار Loose smut

سیاهک آشکار گندم ناشی از قارچ Ustilago tritici می باشد و از بیماری های شایع در نواحی مرطوب و نیمه مرطوب است. اسپورهای قارچ توسط با از گیاه آلوده به سمت گیاه سالم می رود. این بیماری بذر زاد است و خسارت آن در برابر سیاهک پنهان کمتر می باشد. دانه های سیاه (اسپور قارچ) در حرارت 20 الی 25 درجه سانتی گراد جوانه می زند.

این بیماری حساس به زمان کشت است یعنی گیاهانی که دیرتر کاشته می شوند کمتر از آن هایی که زودتر کاشته می شوند در معرض خطرند. زیرا در مزارع دیرکاشت به دلیل درجه حرارت پایین قارچ نمی تواند رشد کند.

علائم

تفاوت بین بوته سالم و آلوده تا قبل از خوشه دهی مشخص نیست اما بوته های آلوده زودتراز بوته های سالم سنبله می زنند. بعد از خوشه دهی تمامی خوشه تبدیل به یک توده سیاه رنگ می شوند. در ابتدا توسط یک غشا نازک پوشیده شده اند که سرانجام پاره می شوند و گرد آن در مزرعه پخش می شود.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم

استفاده از بذرهای سالم تهیه شده از مزارع بدون آلودگی

ضدعفونی بذور با استفاده از قارچ کش های مناسب

کربوکسین (ویتاواکس) به میزان 1/1 در هزار

کربوکسین (ویترام) به میزان 4 در هزار

تبوکونازول 2 درصد DS به میزان 1/5 درهزار

تبوکونازول 70 درصد WP به میزان 1/5 در هزار

کاربندازیم 60 درصد WP به میزان 2 در هزار

سیاهک ناقص (هندی) Karnal Bunt

سیاهک ناقص گندم قارچی از خانواده بازيديوميست به­ نام Tilletia indica می باشد. اين قارچ به دانه‌ها حمله كرده و مواد مغذي آندوسپرم درون آن‌ها را از بین می برند. علائم ظاهری این بیماری به سیاهک پنهان شبیه است با این تفاوت که تمام سنبله های گیاه به سیاهک آلوده نمی شوند و تنها چند دانه از یک سنبله آلوده می شود به همین دلیل به آن سیاهک ناقص گفته می شود.

علائم

این بیماری به راحتی در مزرعه قابل تشخیص نمی باشد. بعد از برداشت با کمی بررسی دانه های آلوده قابل تشخیص اند به این صورت که پریکارپ دانه آلوده پاره می شود و با خارج شدن بذر از سنبلچه ها، قسمتی از آن ها که آلوده به سیاهک است قابل تشخیص می باشد. سیاهک ناقص گندم جز بیماری های قرنطینه ای به حساب می آید و در انبار کردن و تجارت گندم بسیار مهم است. این بیماری از گل شروع می شود و سپس دانه با اسپورهای قارچ سیاه رنگ می شود.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم

استفاده از بذر سالم و بدون بیماری

ضدعفونی بذور با استفاده از قارچ کش هایی که از طریق جذب وارد گیاه می شود و می تواند از رشد قارچ جلوگیری کند.

استفاده از کودهای ازته و همچنین سموم شیمیایی زمانی که 80 درصد مزرعه خوشه زده باشد؛

سایپروکونازول (آلتو) SL 10 درصد به میزان نیم لیتر در هکتار

پروپیکنازول (تیلت) EC 25 درصد به میزان نیم لیتر در هکتار

تبوکونازول (فولیکور) EW 25 درصد به میزان یک لیتر در هکتار

فلوتریافول (ایمپکت) SC 12/5 درصد یک لیتر در هکتار

سیاهک برگی Flat smut

سیاهک برگی گندم ناشی از برگ Urocystis tritici می باشد که می تواند تا 3 سال در خاک زنده بماند. به دلیل اینکه دمای لازم برای جوانه زنی اسپورهای قارچی 20 درجه سانتی گراد است، خطر این بیماری در مناطق سردسیر کمتر ات و در درجه اول بر گندم های پاییزه در مناطقی با زمستان های معتدل اثر می گذارد.

علائم

تشخیص این بیماری آسان است، بوته ها کم رشد و کوتاه می شوند. به این صورت که نوارهای متمایل به سیاه روی ترک و غلاف سیاه توسعه می یابند. این خطوط و نوارها اندکی بعد شکاف خورده و پودر سیاه رنگ قارچ ها از آن خارج می شود. برگ های گیاه دچار پیچ خوردگی می شوند و خوشه ها لاغر و ناقص می مانند.

کنترل و مبارزه

کاشت ارقام مقاوم

رعایت تناوب زراعی و استفاده از بذور سالم

عدم برگرداندن کاه و کلش به مزرعه

استفاده از قارچ کش های سیسنمیک کربوکسین و بنومیل

شاید مطالعه مطلب “آفات و بیماری های گیاه گندم ” زیر نیز برایتان جذاب باشد.

سوسک سیاه گندم با نام علمی Zabrus tenebrioides یکی از دشمنان اصلی گندم در مزارع سرتا سر جهان به حساب می آیند.

این آفت در ایران برای اولین بار در سال 1340 مشاهده گردید. بر اساس نظر کارشناسان، شرايط مناسب آب و هوايي، بارندگي هاي كافي در ماههاي آبان و آذر، كشت زود هنگام گندم و كشت مداوم و بدون رعايت تناوب زراعي آن هـم با توجه به رژيم غذايي محدود موجب شده است، حشرات غير زيان رسان، سوسكهاي سياه و قهوه اي گندم تبديل به آفات مهمی در مزارع غلات ديم مناطق مختلف کشور شوند.

خسارت

خسارت اصلی زمانی اتفاق می افتد که سوسک سیاه گندم به صورت لارو ظاهر شود. لاروها شبانه از خاک خارج می شوند و از گیاهچه گندم تغذیه می کنند که این عمل در جوانه زنی گندم اختلال ایجاد می کند. اگر تعداد لاروها زیاد باشد کل گندم ها را از بین خواهد برد.

دوما زمانی که حشره کامل است و در فصل بهار که دانه های گندم روی خوشه ها می باشند به مقدار كم از آنها تغذيه مي‌كنند. در شرايطي كه جمعيت سوسک سياه زياد باشند از پارانشيم بين رگبرگها تغذیه میکنند و رگبرگ ها مانند کلافی در سطح خاك باقي مانده و باعث نابودي كامل گياهچه ها می شود.

به طور کلی خسارت آفت سوسک سیاه گندم در مزرعه به صورت لکه ای دیده می شود.

ویژگی ظاهری آفت

تخم حشره؛ تخم آفت سوسک سیاه گرد و به رنگ سفید مایل به شیری می باشد. اندازه آن به 2 الی 2/5 میلی متر می رسد و تا زمان تبدیل شدن به لارو در خاک می مانند.

لارو؛ لاروها ی سوسک سیاه به رنگ سفید مایل به زرد و بند بند می باشد، روی هر حلقه یک لکه قهوه ای دیده می شود. طول لارو بعد از رشد کامل به 2/5 الی 3 سانتی متر می رسد.

حشره کامل؛ حشره کامل سوسک سیاه گندم به رنگ قهوه ای متمایل به سیاه است و حدودا 15 میلی متر طول حشره و 5 میلی متر عرض آن می باشد. سطح پشتی سوسک سیاه براق و سطحی داخلی یا همان شکمی آن قهوه ای است.

بیولوژی

لاروها پس از سپری کردن زمستان در زیر خاک، با شروع گرما با ایجاد سوراخ هایی خودشان را به سطح خاک می رسانند. درصورتی که آب و هوا مساعد باشد شروع به فعالیت می کنند و شبانه از گیاه تغذیه می نمایند. لاروها در ماه خرداد تبدیل به شفیره می شوند و معمولا از اواخر بهار تا اوایل تابستان به حشره کامل تبدیل خواهند شد.

در هنگام برداشت گندم این حشرات به حاشیه مزرعه پناه میبرند، لازم به ذکر است که حاشیه مزرعه به دلیل وجود کاه و کلش و علف هرز و رطوبت مکان خوبی برا تجمع آن ها و تابستان گذارنی و جفت گیریشان می باشد.

برای مطالعه بیشتر در خصوص آفات و بیماری های گیاه گندم به مجله آموزش کشاورزی جالیزان مراجعه کنید.

عوامل محیطی برای گسترش آفت

شرایط مناسب آب و هوایی و بارندگی های اول فصل زراعی

کشت زود هنگام

رعایت نکردن تناوب زرعی

روش های کنترل و پیشگیری سوسک سیاه گندم

کنترل بیولوژیک

این آفت دشمنان طبیعی زیادی دارند. حشرات مفید، قارچ ها، پرندگان و جانداران میکروسکوپی.

مورچه ها یکی از شکارگرهای مهم تخم و لاروها در سنین کم هستند.

سوسک کارابیده نیز لاروهای درشت و شفیره ها را شکار می کند.

کلاغ ها و پرندگان می توانند از لاروها تغذیه کنند.

اخیرا جانداران میکروسکوپی و برخی از قارچهای بیمارگر حشرات شناسایی شـده اند که میتوانند لاروها و حشرات بالغ را آلوده کنند و باعـث کنتـرل آنهـا شـوند.

کنترل زراعی

رعایت تناوب و آیش، بررسی ها نشان می دهد با کشت محصولاتی مانند ذرت بعد از کشت گندم جمعیت حشره کاهش می یابد.

از روش های دیگر کنترل زراعی آفت سوسک سیاه گندم، جمع آوری دانه های ریخته شده، کاه و کلش و بقایای محصول می باشد.

شخم زدن زمین پس از برداشت نیز تاثیر به سزایی بر روی کنترل آفت دارد.

کنترل شیمیایی

در صورت خسارت بالای آفت یعنی بیش از 5 عدد لارو در هر مترمربع از مزرعه، باید با استفاده از روش های شیمیایی آفت را کنترل نمود.

ضدعفونی کردن بذر با استفاده از سم ایمیداکلوپراید با نام تجاری گاچو به نسبت 5 در هزار یعنی به عبارتی هر 1000 کیلو بذر 500 گرم سم نیاز دارد.

در مرحله گیاهچه ای که حساس ترین مرحله از رشد گندم در برابر آفت سوسک سیاه می باشد، محلول پاشی با استفاده از حشره کش کلرپریفوس با نام تجاری دورسبان به مقدار دو لیتر در هکتار موثر است.

با شروع مرحله پنجه زنی و خروج لاروها از خاک و فعالیت شبانه بهتریـن زمـان برای مبارزه با لاروها می باشد، ترکیب حشره کش های ایمیداکلوپراید با نام تجاری کنفیدر بـه مقـدار 250 سی سی در هکتار و دورسبان به مقدار 2 لیتر در هکتار به روش محلول پاشی تاثیرگذار است.

به محض دیدن اولین علائم و خسارات در مزرعه استفاده از سموم زیر کارساز خواهد بود؛

کارباریل با نام تجاری سوین به میزان 3 الی 3/5 کیلوگرم در هکتار.

فوزالون با نام تجاری زولون به میزان 1/5 الی 2 لیتر در هکتار

و دیازینون با نام تجاری بازودین به میزان یک لیتر در هکتار

گندم یکی از قدیمی ترین محصولات زراعی کشت شده می باشد که از ابتدای تاریخ تا کنون یکی از اصلی ترین غذاها در بین همه غذاها برای ساکنان کره زمین  بوده و هست. امروزه گندم همچنان یکی از مهمترین دانه های غذایی به حساب می آید.

فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) ادعا می کند که گندم به نسبت سایر محصولات تجاری در زمین های بیشتری رشد می کند. گندم نه تنها بخش مهمی از رژیم غذایی انسان است بلکه به عنوان منبع اصلی خوراک دام و همچنین محصولات صنعتی با ارزش نیز به شمار می آید.

افزایش جمعیت در حال رشد، تقاضا برای گندم 60 درصد افزایش می یابد. از آنجایی که تولید گندم نقش مهمی در برآورده کردن نیازهای غذایی آینده و مقابله با راه حل های بحران گرسنگی دارد، نیاز فوری به افزایش بیشتر تولید و عملکرد گندم همیشه وجود دارد.

چگونه با آفات و بیماری های گیاه گندم مبارزه کنیم؟

آفات و بیماری ها به عنوان مانعی برای تولید بیشتر گندم هستند. دانشمندان ادعا می کنند که آفات و بیماری ها باعث از بین رفتن 20 تا 40 درصد محصول گندم می شوند. درصد دقیق پایین آمدن عملکرد، به محصول، نوع آفات و شرایط آب و هوایی زراعی که در آن آفت رخ می دهد بستگی دارد. متداول ترین آفات حشره سوسک های برگ به رنگ قرمز و آبی هستند. و شایع ترین  بیماری هایی که می توانند وجود داشته باشند زنگ زدگی گندم، لکه برگ گندم و کپک زدن هسته است. بیماری های مخرب بسیاری برای گیاه گندم وجود دارد؛

(زنگ های گندم، سياهك ها، بيماريهاي سپتوريائي، بلايت فوزاريومي خوشه، پاخوره، موزائيک رگهاي گندم، كوتولگي زرد جو، نماتد گالزاي گندم، نماتدهاي مولد زخم ريشه، نماتدهاي سيستي غلات، سن گندم، پروانه برگخوار، سوسك سياه گندم، شته روسي گندم)

هرکدام از بیماری های ذکر شده بسته به شرایط مزارع از جمله رطوبت و آب و هوا که هرکدام از آن ها به تفصیل قبل شرح هستند و راه های مقابله منحصری دارند.

از این میان بیماریهای لکه گندم باعث کاهش 50 درصدی عملکرد گندم می شوند. آنها در اثر پاتوژن های قارچی که در مزارع گندم سراسر جهان ایجاد می شوند.

بیماری های گیاه گندم کدامند؟

همانطور که گفته شد بیماری های بسیار زیادی برای گیاه گندم وجود، در ادامه به معرفی مختصر از هر کدام از آن ها میپردازیم:

شایعترین بیماری های لکه برگ

 Tan spot: بیماری لکه برنزه به شکل لکه های کوچک و بیضی شکل روی برگها قابل مشاهده است. سپس لکه ها بزرگ شده و برنزه می شوند و یک مرز زرد و لکه قهوه ای تیره در مرکز به وجود می آید. حتی عفونت در مرکز هسته هم ممکن است اتفاق بیفتد. در هسته های آلوده، ایجاد تغییر رنگ مایل به قرمز روی پوشش بذر آشکار می شود. این بیماری که به زنگ گندم هم معروف است نوع شایع بیماری گندم در کشور ما است و لکه زرد شایع ترین نوع آن می باشد.

(Stagonospora Nodorum Blotch (SNB: علائم اولیه سپتوریا به عنوان ضایعات آغشته به آب در برگهای پایین قابل مشاهده است. ضایعات معمولا به شکل لنز است. آلودگيهاي اوليه بر روي برگهاي پائيني مشاهده مي شود كه در صورت مساعد بودن شرايط محيطي (دماي ۱۰-۱۵ سانتی گراد- رطوبت طولاني مدت و هواي ابري) علائم بر روي برگ هاي بالاتر و خوشه نيز ظاهر مي گردد سپس مرکز آنها به رنگ قهوه ای خاکستری می شوند و پیکنییدیا رخ می دهد. پیکنییدیا نشان دهنده تولید مثل ساختار قارچ است و همچنین به عنوان بهترین وسیله برای تشخیص این بیماری عمل می کند. اگر آب و هوای مرطوب بعد از مرحله گل دهی رخ دهد، ضایعات می توانند روی گلومها نیز ایجاد شوند.

Septoria Tritici Blotch: لکه های سپورتیا تریتیچی (STB) به عنوان رگه های کلروتیک روی برگهای تحتانی ایجاد می شود. این گونه ها بعدا به ضایعات قهوه ای نامنظم گسترش می یابند. گاهی اوقات به سختی می توان بدون مشاهدات میکروسکوپی متوجه تفاوت بین بیمار های SNB و STB شد.

بیماری سیاهک گندم

بیماری سیاهک پنهان رایج ترین بیماری گندم و در عین حال مخرب ترین و معمول ترین بیماری گندم می باشد. این بیماری ناشی از دو قارچ Tilletia caries و Tilletia laevis است. که با شکسته شدن دانه های آلوده در مرحله برداشت محصول بخش زیادی از محصولات سالم و خاک را آلوده می کند. در صد شیوع این بیماری بسیار زیاد است علی الخصوص بر گندم پاییزه خسارت زیادی وارد می کند. برای مطالعه بیستر در رابطه با بیماری سیاهک گندم و علائم و راه های مبارزه با به مجله آموزش کشاورزی جالیزان مراجعه کنید.

بیماری فوزاریومی سنبله گندم

این بیماری به صورت رشته رشد کننده (میسلیوم) بر روی بذور یا بقایای گیاهی زمستان گذاری می کند و سپس توسط اسپورهای هوازی (کنیدیها یا آسکوسپورهای حاصل از منابع آلودگی) در شرایط رطوبت و بارندگی و در زمان گلدهی گیاه، سنبله ها را آلوده می کند و منجر به بیماری می شود.

به بیماری فوزاریومی سنبله گندم در مجله جالیزان به صورت مفصل پرداخته شده است.

بیماری های سپتوریایی گندم

بیماری بیماری های سپتوریایی گندم انواع مختلفی دارد که به وسیله ارگانیسم های زیر ایجاد می شود:

Mycosphaerella graminicola (Septoria tritici)
Leptosphaeria nodorum (S. nodorum)
Leptosphaeria avenaria f.sp. triticea (S. avenae f.sp. triticea)

علائم بیماری های سپتوریایی گندم

محل‌های عفونت اولیه معمولاً به شکل نامنظم، لکه‌ها یا ضایعات کلروتیک بیضی تا دراز هستند. با گسترش این نقاط، مراکز ضایعات رنگ پریده، کاهی رنگ و کمی نکروزه می شوند، اغلب با نقاط سیاه و کوچک متعدد. ضایعات لکه سپتوریا تریتیکی تمایل به شکل خطی و محدود شدن جانبی دارند، در حالی که ضایعات لکه سپتوریا نودوروم و لکه سپتوریا آونه بیشتر عدسی شکل هستند. تمام قسمت های بالای زمینی گیاه می توانند تحت تأثیر قرار گیرند. عفونت سبک فقط ضایعات پراکنده ایجاد می کند، اما عفونت می می تواند برگ ها، سنبله ها و حتی کل گیاه را از بین ببرد. شناسایی گونه ها در مزرعه می تواند دشوار باشد و بررسی میکروسکوپی اغلب ضروری است.

رشد و گسترش سپتوریایی گندم به چه صورت است؟

عفونت اولیه معمولاً روی برگ‌های پایینی است و در صورت مساعد ماندن شرایط محیطی به سمت برگ‌های بالایی و سنبله‌ها پیش می‌رود. دمای خنک (10-15 درجه سانتیگراد) و هوای مرطوب و ابری طولانی مدت باعث ایجاد این بیماری ها می شود.
این دسته از بیماری ها عمدتاً بیماری های گندم هستند، اما غلات دیگر تا حدودی مستعد ابتلا هستند. این بیماری ها به مناطق معتدل گندم زار که در آن شرایط خنک و مرطوب حاکم است محدود می شود.

اگر این بیماری ها قبل از برداشت به سطح بالایی برسند، ممکن است از طریق چروک شدن بذر و کاهش وزن آن، کاهش قابل توجهی در محصول رخ دهد.

بیماری نقطه سیاه گندم

بیماری سپتوریایی گندم به وسیله ارگانیسم های زیر ایجاد می شود:

Alternaria, Helminthosporium, and Fusarium spp

علائم بیماری نقطه سیاه گندم کدام است؟

پریکارپ یا سطح خارجی دانه های گندم در حال بلوغ قهوه ای تیره تا سیاه می شود و تغییر رنگ آن معمولاً به انتهای جوانه هسته تغییر می کند. اگر ناشی از گونه های Alternaria باشد، رنگ تیره فقط بر روی پریکارپ تاثیر می گذارد. اگر ناشی از Helminthosporium یا Fusarium spp باشد، کل دانه ممکن است مورد تهاجم قرار گرفته و از بین برود. قارچ های دیگری نیز وجود دارند که می توانند باعث ایجاد نقطه سیاه شوند، اما سه مورد ذکر شده در اینجا رایج ترین آنها هستند.

رشد و گسترش نقطه سیاه گندم

معمولاً مغز دانه ها به قارچ ها آلوده می شوند. اگر چند روز تا یک هفته درست قبل از برداشت هوای مرطوب حاکم باشد، میزان آلودگی افزایش می یابد و نقطه سیاه در بسیاری از ارقام ایجاد می شود.

گندم میزبان اصلی است. چند علف مرتبط نیز می توانند تحت تأثیر قرار گیرند. توزیع بیماری نقطه سیاه در سرتاسر جهان است، در هر جایی که غلات دانه کوچک رشد می کنند.

این بیماری باعث از بین رفتن رنگ طبیعی برخی دانه ها می شوند همچنین ممکن است زنده ماندن بذر نیز کاهش یابد.

اقدامات پیشگیرانه به عنوان روشی برای محافظت از محصول گندم

گندم مانند همه محصولات غذایی مستعد ابتلا به بیماری های قارچی مختلف است. بهترین راه مقابله شما در برابر این موارد، اطمینان از عاری بودن بذرهای شما در ابتدا (چون راه انتقال بسیاری از بیماری های گندم از طریق بذر هستند) و استفاده از شیوه های مناسب کاشت است که در وهله اول از شیوع بیماری ها جلوگیری می کند.

مدیریت پیشگیری از بیماری بهترین روش مدیریت مزرعه برای کاهش تلفات است. اقدامات مدیریت بیماری که هر کشاورز باید از آن پیروی کند شامل موارد زیر است:

• کاشت انواع مقاوم و با حساسیت کمتر
• كشت گندم در تناوب با ساير محصولات و خودداري از كشت متوالي آن
• استفاده از دانه‌های بدون پاتوژن و با کیفیت
• کاشت بذرهایی که با قارچ کش درمان شده اند برای کاهش خطر ابتلا به عفونت نهال
• مدیریت درست بقایای محصول
• شخم عميق تابستانه بلافاصله پس از برداشت گندم
• پیگیری منظم شرایط آب و هوایی
• جمع آوري يا سوزانيدن كاه وكلش درمناطق آلوده بمنظور كاهش جمعيت آفت
• مبارزه شيميايي و کاربرد به موقع قارچ کش
• کاشت در آفتاب کامل
• کاشت در مکان هایی با زهکشی خوب و افزودن کمپوست برای بهبود زهکشی
• کاشت در مکان هایی که قبلاً بیماری رخ نداده است.
• حذف علف های هرز برای بهبود گردش هوا
• برداشت و حذف گیاهان آلوده
• جدا نگه داشتن گیاهان بیمار از گیاهان سالم
• اجتناب از آبیاری بیش از حد

در میان شیوه های فوق، سه مورد زیر برای درمان بیماری های گندم بهترین گزینه است:

کاشت انواع مقاوم؛ یکی از ارزان ترین و موثرترین شیوه های مدیریت.

تناوب زراعی؛ عملی که باعث کاهش تلقیح اولیه پاتوژنهای نقطه برگ قارچی می شود.

کاربرد قارچ کش؛ عملی که مانع از انتشار بیماری بر روی برگ و پرچم می شود.

اهمیت روش های تولید گیاهان قوی و سالم

هدف از بکارگیری این روش ها تولید گیاهان قوی و سالم است که می‌توانند در برابر بیماری‌ها مقاومت کنند و از موقعیت‌هایی که به پیشرفت بیماری کمک می‌کنند اجتناب کنند.

آبیاری

از خیس شدن ساقه ها با استفاده از سیستم قطره ای یا شلنگ خیساندن خودداری کنید. اگر که بایستی از سیستم آبپاش استفاده کنید، گیاهان را صبح در یک روز آفتابی آبیاری کنید تا برگها به سرعت خشک شوند.

چرخش محل کاشت بذر

در صورت امکان هر سه تا چهار سال یکبار گندم را در قسمت های مختلف باغ بکارید، زیرا در غیر این صورت پس از یک دوره زمانی، خاک می تواند جمعیتی از بیماری های پوسیده ریشه ایجاد کند.

مالچ

مالچ زمستانه آسیب های فصلی را کاهش می دهد. مالچ در اطراف گیاهان در طول بهار و تابستان با محدود کردن حرکت هاگ ناشی از پاشیدن قطرات باران، بیماری ها را کاهش می دهد.

معرفی آفات گیاه گندم

گیاه گندم در طور فصل رشد خود بسته به شرایط ممکن است درگیر آفات زیادی شود در این بین به معرفی برخی از آن ها خواهیم پرداخت:

ملخ های گندم

نیز یکی از مهم ترین دشمنان مزارع گندم هستند. به گفته سازمان حفظ نباتات؛ در مدیریت تلفیقی ملخ های بومی زیان آور کشور شناسایی کانون ها و مناطق نشو و نمای این ملخ ها اهمیت فراوانی دارد. در سال ۱۳۷۸ عملیات دیده بانی و مبارزه با ملخهای بومی و ملخ صحرایی در سطح ۱۱۸۰۰۰ هکتار توسط عوامل اجرایی سازمان حفظ نباتات صورت گرفته است.

در کشورهای توسعه یافته، از عوامل بیماری زای حشرات (قارچ ها و پروتوزوئرها) برای کنترل ملخ های زیان آور استفاده می کنند. در ایران نیز تحقیقاتی برای جداسازی، شناسایی و بررسی کارایی آزمایشگاهی این عوامل صورت گرفته است.

آفت سوسک سیاه گندم

این آفت در ایران برای اولین بار در سال 1340 مشاهده گردید. بر اساس نظر کارشناسان، شرايط مناسب آب و هوايي، بارندگي هاي كافي در ماههاي آبان و آذر، كشت زود هنگام گندم و كشت مداوم و در شرایط مزرعه ای بدون رعايت تناوب زراعی ممکن است مشاهده شود.

آفت سوسک سیاه گندم یکی از دشمنان اصلی گندم در مزارع سرتا سر جهان به حساب می آیند. برای اطلاع بیشتر به مجله جالیزان مراجعه کنید.

معرفی کامل روش های مبارزه با آفات گندم

در مزارع گندم، آفات می توانند سبب آسیب یا نابود کردن گیاه ارزشمند گندم شوند، حتی قبل از آن که فرصتی برای جوانه زدن پیدا کنند.
ساده ترین آنها پرندگان هستند که مطمئنا روزی که دانه های تان را بکارید سعی می کنند آن ها را بخورند. جوندگان کوچکی مانند سنجاب ها نیز اگر بتوانند به دانه های گندم شما برسند، آن ها را خواهند خورد.

راهکار مقابله با آفات گندم

می‌توانید با فشار دادن دانه‌ها به زیر خاک و کوبیدن آن یا قرار دادن یک لایه کاه روی دانه‌های تازه کاشته شده حیوانات را از خوردن دانه گندم تازه کاشته خود منصرف کنید.
حلزون‌ها می‌توانند ساقه گندم تازه کاشته شده را از بین ببرند، بنابراین برای دفع آنها بایستی از طعمه‌های حلزونی استفاده کنید یا به خاک، خاک دیاتومه اضافه کنید. هنگامی که گیاه گندم حدود 10 سانتی متر ارتفاع دارد، حلزون ها دیگر یک تهدید جدی نیستند.
لارو مگس اره ساقه گندم را می جود و اگر به طور کامل دور ساقه بچرخد، گیاه را از بین می برد. شکل مگس بالغ شبیه زنبورهای کوچک هستند و در اواخر بهار با حشره کش قابل کنترل هستند.
مراقبت دقیق از گیاهان در طول بازرسی های منظم روزانه به شما کمک می کند تا قبل از اینکه آفات آسیب جبران ناپذیری به آنها وارد کنند، آنها را شناسایی کنید.

بهترین روش مقابله با آفات گیاهان گندم

در اینجا چند راه اثبات شده برای خلاص شدن از شر آفات گیاهان گندم وجود دارد. بهترین راه را برای مقابله با نوع آفاتی که به گیاهان شما حمله می کنند انتخاب کنید:
گیاهان را به طور منظم بازرسی کنید. به دنبال نشانه های خورده شدگی و تخم های حشرات در قسمت های زیرین گیاهان باشید.

تله گذاری؛ در صورت تشخیص آسیب گیاه توسط آفت خاص، تله ها و طعمه های مخصوص شان را قرار دهید.

آفات را با دستکش های باغبانی خود بردارید، برای از بین بردن آفات از دست استفاده کنید. پس از حذف، آفات را با غرق کردن آنها در یک سطل آب صابون یا له کردن آنها با پا از بین ببرید. چیدن دستی برای آفات بسیار کوچک کارآمد یا عملی نیست اما برای آفات بزرگتر به خوبی کار می کند.

استفاده از صابون حشره کش؛ صابون حشره کش ارگانیک است. نمک‌های پتاسیم موجود در صابون حشره‌ کش به حذف موم‌های محافظ حشره کمک می‌کند و باعث تخریب غشای حشرات و از بین رفتن آن‌ها می‌شود. صابون های حشره کش به ویژه بر روی آفات کوچکتر موثر هستند. صابون را با آب مخلوط کنید تا محلول را ایجاد کنید و مستقیماً روی بخش واجد حشرات گیاه اسپری کنید.

در حالی که صابون حشره کش کمتر بر سایر ارگانیسم ها تأثیر می گذارد، گیاهان خاصی ممکن است به صابون حساس باشند و ممکن است دچار سوختگی برگ شوند.

روغن باغبانی؛ از روغن های باغبانی استفاده کنید. برای تولید اسپری های باغبانی، روغن های گیاهی یا نفتی را با آب ترکیب کنید. به عنوان مثال، روغن چریش از عصاره دانه گیاه چریش به دست می آید. اسپری‌های روغنی سوراخ‌های تنفسی حشره را مسدود می‌کنند، متابولیسم حشره را مختل می‌کنند، تغذیه حشرات را مختل می‌کنند و رشد حشرات را مهار می‌کنند. مانند صابون های حشره کش، روغن های باغبانی اگر به درستی رقیق نشوند می توانند باعث آسیب به گیاه شوند.

خاک دیاتومه؛ خاک دیاتومه (DE) را روی خاک اضافه کنید. این ماده روی زمین در اطراف گیاهان شما آفاتی را که دوست ندارند روی DE بخزند یا حرکت کنند را بازدارد.
خودتان اسپری آفات بسازید! می توانید با مواد بی خطر، اسپری آفات بسازید. یک قاشق غذاخوری جوش شیرین، نصف قاشق چای خوری یک ماده شوینده ظروف ملایم و دو و نیم قاشق غذاخوری روغن زیتون را در یک گالن آب مخلوط کنید تا محلولی درست شود که انواع حشرات را دفع کند. قبل از اسپری آن را به خوبی در بطری تکان دهید و هر هفته تکرار کنید تا به طور مداوم موثر باشد.

جمع بندی:

در کنار این اقدامات پیشگیرانه، کشاورزان همچنین طیف گسترده ای از فناوری های مدرن مزرعه را در اختیار دارند که قادر به کمک به کاهش بروز آفات و بیماری های گیاهان هستند.

اگر کشاورزان برای مدیریت جامع مزرعه خود به عنوان مثال از تجهیزاتی مانند سنسورهای زراعی و میدانی، ماشین آلات مدرن، نرم افزار های کشاورزی و یا فناوری های سنجش از دور استفاده کنند، می توانند محصولات زراعی خود را از آفات ویرانگر محافظت کرده و کنترل تولید مزرعه خود را به دست گیرند.

منابع:

• wheat.pw.usda.gov
• foodgardening.mequoda.com